Bach met de Franse slag

Bach was een Duits componist. Sterker nog: hij was misschien wel de Duitste componist van zijn tijd. Waar zijn tijdgenoten zich massaal op Franse en Italiaanse muziek richtten, lag zijn beginpunt bij de Noord-Duitse stijl van Buxtehude. Het maakte Bach tot een wat atypisch en ouderwets componist, hetgeen verklaart waarom hij niet de beroemdste en geliefdste van zijn tijd was.

Dat betekende niet dat Bach niet over de grenzen keek, of dat hij niet met zijn tijd meeging. Uit het buitenland kwam zoveel dat Duitsland niet had, daar kon je als achttiende-eeuws componist niet aan voorbijgaan. Uit Italië kwam het concert, en heel veel vernieuwingen op harmonisch en melodisch gebied. Uit Frankrijk kwam alles wat danste. Werken als de vioolconcerten, de cantates of de cellosuites hadden zonder die invloeden niet bestaan of veel minder rijk geklonken.

Ook in de orgelmuziek keek Bach over de grens. Hoewel zijn idool Buxtehude de voornaamste referentie was en bleef, sloot Bach zich niet af voor de Franse orgelmissen van bijvoorbeeld Couperin. Natuurlijk, dat was katholieke muziek en dus niet geschikt om één op één over te nemen zijn eigen liturgische werk. Maar welkom als inspiratie.

In dit concert in de Goede Redekerk te Almere-Haven licht Cees Noordhoek de Franse invloeden op Bach uit. Soms ligt het er dik bovenop, bijvoorbeeld in het toepasselijk Franstalig gedoopte Pièce d’orgue. Soms zou je er gemakkelijk naast luisteren. Vater unser im Himmelreich, BWV 682 lijkt een koraalvoorspel zoals Bach er talloze heeft geschreven. De Franse invloed zit hier omgekeerd in: de typisch Franse gepuncteerde ritmes zijn er, maar in plaats van de eerste is nu de laatste noot de langste van de twee.