Componisten/uitvoerenden: Gavriil Popov | Konstanty Regamey
Opnametechniek: Anton van Halderen
Drie Sovjetcomponisten van het avontuurlijke soort, door de geschiedenis bedolven maar nu door de Ebonyband opgegraven!
Al sinds 1990 houdt de Ebonyband, een initiatief van Concertgebouw-hoboïst Werner Herbers, zich bezig met verboden, verbannen of gewoon vergeten muziek uit de (vroege) twintigste eeuw. Hoewel de naam suggereert dat het hier om zwarte componisten gaat, zetten ze zich in voor iedereen die het om wat voor reden dan ook van de geschiedenis heeft verloren.
Een belangrijk speerpunt is muziek die naar de politieke smaak te radicaal was. Zowel in nazi-Duitsland als in de Sovjet-Unie bemoeide de overheid zich vrij ingrijpend met wat er aan kunst wel en niet gehoord mocht worden. En dat terwijl de Sovjet-Unie in zijn beginjaren juist een paradijs vormde voor alles wat radicaal en vooruitstrevend was! Maar toen kwam Stalin aan de macht, en die was daar niet van gediend. Bovendien zat de grote massa van het volk er ook niet echt op te wachten, en wat is kunst voor het proletariaat als dat proletariaat ze niet wil? Met uitzondering van een paar heel bekende (Sjostakovitsj) raakten deze componisten – ook na Stalins dood – in de vergetelheid.
Constantin Regamey (1907-1982) werd in Kiev geboren uit Poolse en Zwitserse ouders. Na de revolutie verhuisde het gezin naar Warschau, en in Polen (een nieuwe staat) bouwde hij een bescheiden carrière op. Voor dit conservatieve land was hij eigenlijk wat te modern. Na de bezetting van Polen ging hij in de ondergrondse, maar toen hem de grond te heet onder de voeten werd, vluchtte hij naar Zwitserland. Ook geen land waar muziek de ruimte kreeg; zodoende stierf hij in vergetelheid.
Aleksej Zjivotov (1904-1964) is eigenlijk nooit bekend geweest. Er hangt een waas van geheimzinnigheid om hem heen, en een diepgaande biografische studie is er nooit naar hem gedaan. We weten dat hij in Kazan werd geboren en in Leningrad, waar hij schoolging en werkte, is overleden. Zijn muziek – toneelmuziek, filmmuziek, liedcycli, orkestwerken – dient de communistische zaak, maar dat bracht hem dus geen onsterfelijke roem.
Gavrill Popov (1904-1972) is van het drietal nog de bekendste. Weliswaar stond hij zijn leven lang in de schaduw van Sjostakovitsj en Prokofjev, maar hij bouwde zowel in de USSR als in het westen een heel solide reputatie op. Die reputatie berust wel vooral op zijn vroege werken, want anders dan bij Sjos was de veroordeling door Stalin een zware klap voor zijn artistieke integriteit. Het Septet opus 2 kent u als het goed is al: het is de vaste Concertzender-tune, waar veel van onze programma’s mee openen. Hier hebt u de gelegenheid om het helemaal te horen.
