Componisten/uitvoerenden: Joseph Haydn | Klas Torstensson | Ludwig van Beethoven
Opnametechniek: Kees Bijl, fonografie
Een pianotrio kun je prima met zang combineren.
Het pianotrio kwam in de achttiende eeuw op als vervanger van de barokke triosonate. De piano had de meest uitgebreide melodie, de viool speelde de hoofdzaak van de melodie mee en de cello bepaalde zich tot de baslijn. Het was vooral muziek voor amateurs, die niet te moeilijk moest zijn en desnoods zonder cello of zelfs zonder viool kon worden uitgevoerd.
Het amateurkarakter van het genre belette een componist als Haydn niet om de pianotrio’s tot kleine kunstwerkjes om te bouwen. Binnen de grenzen van de markt maakte hij zijn stukken zo kunstig mogelijk. Gaandeweg kregen viool en cello ook weer meer te doen: naarmate Haydns reputatie groeide, wilde het musicerende amateurpubliek wel wat meer op zijn stukken oefenen.
Toen Haydn in 1790 naar Londen ging, schreef hij daar meerdere klaviertrio’s. Hij werd ook voor iets anders gevraagd: het arrangeren van volksliederen uit de vier landen onder de Britse kroon. In dit concert horen we vier volksliederen waarvoor Haydn niet alleen pianobegeleiding, maar de begeleiding van een compleet trio heeft geschreven.
Beethoven ontwikkelde het pianotrio weer verder. Toen hij ermee klaar was, ademde het genre allang niet meer de sfeer van lustige amateurmuziek. Eerder in zijn carrière, toen hij nog beroemd moest worden, was het trio nog wel een commercieel genre. Beethoven doet in zijn Vierde pianotrio opus 11 een handreiking naar het publiek. Hij varieert op de populaire operamelodie “Pria ch’io l’impegno” uit de opera L’amor marinaro ossia Il corsaro van Joseph Weigl. Met recht een straatdeun. Daaraan dankt het trio zijn bijnaam “Gassenhauer-Trio”.
In onze eeuw is het pianotrio een serieus, eerbiedwaardig genre met een indrukwekkende erfenis. Professionele ensembles als het Osiris Trio staan klaar om de muziek te spelen. Opdrachten worden bijvoorbeeld aangenomen door de Zweedse Nederlander Klas Torstensson. Voor sopraan Charlotte Riedijk (zijn verkering) en het Osiris Trio schreef hij een stuk met de negentiende-eeuws aandoende titel In großer Sehnsucht.
