Mariama

Playlist:

1. Lucie Eyenga: Baloji Mwana Y’Africa-Jazz, EP Lucie Yenga Et Son Ensemble/Tino Baroza Et Son Ensemble, Opika OP. 002 / CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2’31
2. Tino Baroza: Coco, EP Lucie Yenga Et Son Ensemble/Tino Baroza Et Son Ensemble, Opika OP. 002 / CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2’52
3. Lucie Eyenga: Youyou, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′01
4. Lucie Eyenga: Yaka Mama, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′13
5. Lucie Eyenga: Bolingo Y’a La Joie, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′17
6. Lucie Eyenga: Mabe Na Yo Moko, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′16
7. Léon Bukasa: Mantare Mwasi Kitoko, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2′49
8. Léon Bukasa: Bolingo Na Biso Na Yo Esila Te, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2′55
9. Léon Bukasa, Kalali Badi Mwene, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2′50
10. Adou Elenga: Ata Ndele, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 3’41
11. Adou Elenga: Awale Esika Minene, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′39
12. Lucie Eyenga: Nabanzaki, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 3′05
13. Camille Feruzi: Kahagwe, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 2′46
14. Camille Feruzi: Lingale, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2′58
15. Camille Feruzi: Na Bala Muluba, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 1, 1973, Ngoyarto NG 047, 2’53
16. Léon Bukasa: Kitambala Moko, CD Bankolo Miziki Les Pionniers de la musique congolaise – de Leopoldville à Kinshasa – Volume 2, 1973, Ngoyarto NG 047, 4′20

Met dank aan Harm van der Wal voor het beschikbaar stellen van zijn Afrikaanse muziek.

Lucie Eyenga Moseka is geboren in 1934, in Coquilhatstad, het tegenwoordige Mbandaka. En dat ligt op de Oostelijke oever van de Congo rivier, 600 km ten Noorden van Kinshasa, vlakbij de evenaar. De streek wordt bewoond door de Mongo etnisch groep, waartoe Lucie Eyenga ook behoort. Als zij van school afgaat, vertrekt ze naar Léopoldville, het tegenwoordige Kinshasa, om daar te werken als dienstmeisje, totdat haar zangtalent ontdekt wordt door de Hawaii gitarist Zacharie Elenga, die samenwerkte met gitarist Emmanuel Antoine Tshilumba wa Baloji, beter bekend als Tino Barozo.

Lucie Eyenga krijgt nationale bekendheid na het opnemen van het nummer Bolingo ya la Joie, dat was opgedragen aan de in Léopoldville gevestigde vrouwenvereniging “La Joie”, een fanclub. Ook gitarist Tino Baroza speelde op deze opname mee.

Eyenga’s doorbraak komt in 1954 wanneer ze zich aansluit bij African Jazz, de band van Le Grand Kallé. Maar een van haar bekendste liedjes, Mabe Na Yo Moko, ofwel “Jouw eigen kwaad”, stamt uit de periode van 1957 tot 1959 wanneer ze zingt bij de band Rock-a-Mambo.

Wanneer in 1960 de opnamestudio Esengo de deuren sluit en Rock-a-Mambo het jaar daarop uiteenvalt, trekt Lucie Eyenga zich geleidelijk terug uit de muziekwereld. In 1962 keert ze echter terug in Brazzaville met de Negro Band. In 1973 wordt ze geselecteerd voor Bakolo Miziki, een ensemble dat vooraanstaande figuren uit de Congolese muziek van de jaren vijftig samenbrengt voor een project, in opdracht van president Mobutu. Onder artistieke leiding van Papa Noël blikt ze terug op haar grootste successen. Vervolgens trekt ze zich opnieuw terug uit de muziekwereld, tot ze in 1983 weer op het toneel verschijnt met Docteur Nico’s African Fiesta Sukisa. En in 1984 werkt ze samen met Abeti Masikini. Lucie Eyenga overlijdt op 12 december 1987 in Kinshasa, op 53-jarige leeftijd.

De zanger en multi-instrumentalist Léon Bukasa wordt in 1925 geboren in Katanga, in de stad Jadotville, die tegenwoordig Likasi heet. Wanneer Bukasa gitaarmuziek hoort op een grammofoon bij zijn buurman, begint hij zich in muziek te interesseren. Hij bouwt een driesnarige gitaar om zichzelf gitaar te leren spelen. Na de lagere school wordt hij opgeleid tot monteur bij de Union Minière in Katanga. In 1947 vertrekt hij naar Kinshasa om er als monteur te werken. Daar ontdekt Henri Bowane zijn muziektalent. Later is hij ook bekwaam op accordeon, piano, viool, klarinet en saxofoon, en als zanger. Hij richt ook een eigen band op: Jazz Mango.

De singer-songwriter en gitarist Adou Elenga wordt in 1926 geboren in Watsa, in Haut-Uélé, in het uiterste Noord-Oosten van Congo. Zijn vader was ook gitarist en afkomstig uit Zanzibar. Hij begint zijn muzikale carrière als hij 13 is, en op 21-jarige leeftijd leert hij gitaar spelen. Adou Elenga noemt zichzelf een “enfant terrible”, omdat hij zich altijd politiek vrij uitspreekt. In 1953 brengt hij het nummer Ata Ndele uit, waarvan de tekst zegt: “Vroeger of later zal de wereld veranderen, vroeger of later zullen de blanken worden verdreven”, waarmee de zanger aangeeft dat de dagen van de witte man in Congo geteld zijn. De Belgische autoriteiten waren hier niet blij mee en zetten Adou Elenga in 1954 gevangen.

Camille Feruzi is geboren in 1912 in Stanleyville, het tegenwoordige Kisangani. Zijn vader speelde accordeon. Wanneer zijn vader aan het werk is, oefent hij stiekem op diens accordeon. Hij is een van de eerste Congolese artiesten die muziek opnemen. Omdat Franco zich herinnerde dat zijn eigen vader erg van accordeon hield, vraagt hij hem in 1970 om enkele oude wijsjes op te nemen.

Betekenis van de titels:

Van Lucie Eyenga:

Baloji Mwana Y Africa Jazz betekent “Baloji, kind van Afrika jazz”. Baloji is Tino Barozo

Youyou betekent “Jij”

Yaka Mama betekent “Kom op, mam”

Mabe Na Yo Moko betekent “Kwaad van jezelf”

Nabanzaki betekent “Ik dacht”

Van Léon Bukasa:

Bolingo Nabiso Na Yo Eslilate betekent “Onze liefde voor jou, Eslilate”

Mantare Mwasi Kitoko betekent “Mantare is een prachtige vrouw”

Kalali Badi Mwene betekent “Kalali Badi, jij bent de enige”

Kitambala Moko betekent “Eén kledingstuk”

Van Adou Elenga:

Awale Esika Minene betekent “Een geweldige plek om even helemaal weg te zijn”

Van Camille Feruzi:

Na Bala Muluba betekent “Ik ben met een Muluba getrouwd”. Een Muluba, dat is een vrouw van de Luba-stam.