Nuove Musiche

Het eerste deel van dit programma is gewijd aan het opus 7 van Johannes Schenck. Hij werd in 1660 in Amsterdam uit Duitse ouders geboren. Hij ontwikkelde zich tot een internationaal gevierd gambist. Wie zijn leraar is geweest, is onbekend. Mogelijk was het Carolus Hacquart, een in Brugge geboren gambist, die zich in de jaren 1670 in Amsterdam vestigde.
Schenck speelde een belangrijke rol in het Amsterdamse muziekleven. Op zijn naam staat de eerste Nederlandse opera: Opera op de Zin-spreuk Zonder Spys en Wyn kan geen Liefde zijn, oftewel Bacchus, Ceres en Venus. Daarvan is slechts een handvol liederen bewaard gebleven. Van Schenck zijn negen bundels met muziek gedrukt, de meeste daarvan met muziek voor zijn eigen instrument. Hij liet ook twee bundels met vioolmuziek drukken: de triosonates opus 3 en de sonates opus 7. De titel ‘sonates’ van het opus 7 is misleidend, want geen van de achttien stukken wordt zo genoemd. Ze heten sonatina, fantasia of capriccio. Ook misleidend is het woord vooraf, want Schenck schrijft daarin dat het stukken voor beginners zijn. In feite zijn ze technisch veeleisend.
Het Ensemble Castor nam de hele bundel op twee CDs op. Van beide horen we één werk.

Het tweede deel van de uitzending is gewijd aan Franse muziek voor de traverso. In de renaissance werd het instrument in verschillende stemmingen gebouwd en als consortinstrument gebruikt. In de 17e eeuw werd het technisch verbeterd, waardoor het als solo-instrument gebruikt kon worden. Kort na 1700 begon het een ware zegetocht door Frankrijk. Michel de La Barre was de eerste componist die een bundel met muziek speciaal voor de traverso liet drukken. Een teken van de groeiende populariteit van de traverso was ook de verschijning van een leerboek in 1711, van de hand van Jacques-Martin Hotteterre ‘le Romain’.
De Franse fluitiste Gabrielle Rubio maakte voor haar debuut-CD een keuze uit het omvangrijke repertoire. Daarbij wilde ze laten horen hoe de muziek voor traverso evolueerde van puur Frans naar een mengeling van de Franse en de Italiaanse stijl. Daartoe gebruikt ze kopieën van twee verschillende instrumenten.
We horen muziek van La Barre en van Michel Blavet; de laatste geldt als een vertegenwoordiger van de ‘gemengde stijl’, net als Joseph Bodin de Boismortier, van wie we een prélude voor traverso solo horen.

Johannes Schenck (1660-na 1712)
1. Capriccio XIV
2. Sonatina VIII
Ensemble Castor
(cds: “Suonate per violino e violone o cimbalo Op. 7 – Vol. 1”; “Suonate per violino e violone o cimbalo Op. 7 – Vol. 2” – Challenge Classics CC72999, 2025; CC720049, 2026)

Michel de La Barre (ca 1675-1745)
3. Uit Suite in G, op. 4,2: prélude; allemande La Signora; sarabande L’Aînée
4. Uit Suite nr 9 in G: chaconne

Joseph Bodin de Boismortier (1689-1755)
5. Uit Suite in b, op. 35,5: prélude

Michel Blavet (1700-1768)
6. Sonate in d, op. 2,2
Gabrielle Rubio, traverso. Lukas Schneider, viola da gamba. Thibaut Roussel, theorbe, gitaar. Cécile Chartrain, klavecimbel
(cd: “La Taversière – Airs et Songes” – Harmonia mundi HMN 915425, 2026)

aanvulling:
Joseph Bodin de Boismortier
7. Uit Suite in e, op. 35,1: prélude
Gabrielle Rubio, traverso
(cd: zie 3-6)

Afbeelding: Johannes Schenck (Constantijn Netscher (1668-1723) (Wikipedia)