Zwerven door de Klassieke Periode

“Er bestaat geen Franse muziek tussen Rameau en Berlioz”, zo vatte een Franse musicoloog de algemene opvatting over deze periode samen in het boekje bij een CD van het ensemble Les Agrémens.
Pas de laatste decennia wordt serieus werk gemaakt van de muziek die in de decennia rond 1800 in Parijs werd gecomponeerd. In die tijd was Parijs één van de belangrijke muziekmetropolen van Europa.

Tot het begin van de 18e eeuw werd Italiaanse muziek in Frankrijk niet gewaardeerd en was muziek uit Duitsland nauwelijks bekend. Dit zou in de loop van de 18e eeuw veranderen. In openbare concerten zoals het Concert Spirituel, opgericht in 1725, werden regelmatig Italiaanse composities uitgevoerd, waaronder die van Vivaldi, en Franse componisten presenteerden hun eigen werken die sterk beïnvloed waren door de Italiaanse stijl.
Verschillende Duitse componisten van muziek voor toetsinstrumenten vestigden zich in Parijs, zoals Johann Gottfried Eckard, Johann Schobert en Nicolas-Joseph Hüllmandel.
Op het gebied van orkestmuziek moet de naam Haydn genoemd worden. Hij was een van de populairste componisten in Parijs: zijn naam verscheen meer dan honderd keer op de programma’s van het Concert Spirituel tussen april 1773 en mei 1790, toen de organisatie werd opgeheven.
Zijn populariteit leidde ertoe dat Joseph Bologne, ook bekend als Chevalier de Saint-George, hem in 1785 de opdracht gaf zes symfonieën te componeren voor de Concerts de la Loge Olympique, waarvan hij muzikaal leider was.

In dit programma klinkt muziek van vier componisten. François-Joseph Gossec was van Vlaamse afkomst en speelde meer dan vijftig jaar een belangrijke rol in het Parijse muziekleven. Hoewel zijn oeuvre omvangrijk is, heeft hij zijn bekendheid vooral te danken aan zijn werken voor het muziektheater.
Eén van zijn leerlingen was Marie-Alexandre Guénin, violist van beroep. In 1771 werd hij eerste violist van de orkesten van de Opéra en van het Concert Spirituel.
Johann David Hermann was één van de vele klavierspelers uit Duitsland die zich in Parijs vestigden. Hij werd de klavierleraar van Marie Antoinette.
André-Ernest-Modeste Grétry was ook van buitenlandse afkomst: hij kwam uit het Waalse deel van wat nu België is. Hij werd vooral bekend als componist van komische opera’s.

We horen muziek voor twee instrumenten die bijzonder populair waren: de traverso en de harp. Voor de traverso, die zijn zegetocht in de eerste decennia van de 18e eeuw begon, werd vooral veel kamermuziek gecomponeerd, in combinatie met strijkers.
De harp was in de laatste decennia van de 18e eeuw een modeinstrument: Marie Antoinette speelde harp, verschillende harpisten vestigden zich in Parijs alsmede de harpbouwer Sébastien Érard.
We horen ook een concertante symfonie: een heel populair genre in de tweede helft van de 18e eeuw. Het is een werk voor orkest met solopartijen voor twee of meer instrumenten.

Marie-Alexandre Guénin (1744-1835)
1. Symfonie in d, op. 4,3
Le Concert de la Loge olv. Julien Chauvin
(cd: “Haydn: La Poule – Mozart – Guénin” – Aparté AP157, 2017)

François-Joseph Gossec (1734-1829)
2. Symphonie concertante voor viool, cello en orkest in D
Patrick Cohën-Akénine, viool. François Poly, cello. Les Agrémens olv. Guy Van Waas
(cd: “The Parisian Symphony” – Ricercar RIC 357, 2015)

Johann David Hermann (c1760-1846)
3. Concert voor harp en orkest in F, op. 9
Xavier de Maistre, harp. Les Arts Florissants olv. William Christie
(cd: “La Harpe Reine” – Harmonia mundi HAF 8902276, 2016)

André-Ernest-Modeste Grétry (1741-1813)
4. Concert voor traverso en orkest in C
Jan De Winne, traverso. Les Agrémens olv. Guy Van Waas
(cd: zie 2)

aanvulling:
André-Ernest-Modeste Grétry (1741-1813)
5. Uit La Caravane du Caire: Danse égyptienne
Les Agrémens olv. Guy Van Waas
(cd: zie 2)

Afbeelding: Parijs c.1800 (bron: meisterdrucke.com)