Dit programma is gewijd aan Ludwig Daser, een Duits componist uit de 16e eeuw.
Het is niet overdreven Ludwig Daser een vergeten componist uit de renaissance te noemen. Tot voor enkele jaren waren er nauwelijks opnamen van zijn muziek beschikbaar. Zijn naam komt ook zelden voor op de programma’s van vocale ensembles. Dit is des te opmerkelijker omdat hij een aantal jaren kapelmeester was aan het hof in München – een van de meest prestigieuze functies van de zestiende eeuw.
Daser werd geboren in München en trad tijdens de regering van hertog Wilhelm IV als koorknaap in dienst aan het Beierse hof. Daar kreeg hij een muzikale opleiding, aanvankelijk van kapelmeester Andreas Zauner en vervolgens van Ludwig Senfl, die van 1523 tot zijn dood in 1543 hofcomponist was. In 1552 werd Daser benoemd tot kapelmeester en in 1554 tevens tot hofcomponist.
In 1563 werd hij uit zijn functie van kapelmeester ontslagen, officieel om gezondheidsredenen, maar in werkelijkheid maakte zijn sympathie voor de Reformatie zijn positie aan het streng katholieke hof onhoudbaar. Er lijkt geen sprake te zijn geweest van wrok tussen Daser en zijn werkgever, Albrecht V. Daser bleef tot 1571 aan als hofcomponist. Albrecht moet zeer op Daser gesteld zijn geweest, aangezien hij hem tot aan zijn dood een pensioen uitkeerde en zelfs zijn weduwe tot haar overlijden in 1598 van een pensioen voorzag. Albrecht en zijn nieuwe kapelmeester Orlandus Lassus speelden bovendien een rol bij Dasers aanstelling in Stuttgart; een dergelijke stap was zeker niet gebruikelijk.
De aanstelling aan het protestantse hof in Stuttgart bracht een verandering in Dasers oeuvre teweeg. Waar hij in München missen en Latijnse motetten had geschreven, componeerde hij in Stuttgart weliswaar nog steeds motetten, maar ook hymnen en psalmen op Duitse teksten. Dit ging gepaard met een stilistische verandering. De werken die hij in München componeerde, laten de invloed van de Franco-Vlaamse school zien. In Stuttgart ging hij werken in de meerkorige Italiaanse stijl componeren.
De twee periodes in zijn carrière waren echter niet strikt van elkaar gescheiden; in München had hij al kennisgemaakt met de Italiaanse stijl. In 1558 bezocht Cipriano de Rore – tot dan toe kapelmeester in Ferrara – München op doorreis naar zijn geboortestreek Vlaanderen. Er bestonden nauwe contacten tussen beide hoven: Rore had composities naar München gestuurd, en een koorboek uit 1557 dat Daser gebruikte, bevat zowel zijn eigen missen als missen van Rore.
In dit programma horen we muziek uit beide perioden van Dasers carrière.
Ludwig Daser (1526-1589)
1. Missa Fors seulement a 4
Huelgas Ensemble olv. Paul Van Nevel
(cd: “Polyphonic Masses” – deutsche harmonia mundi 19658793332, 2023)
2. Benedictus Dominus a 8
3. Ad te levavi oculos meos a 4
4. Christe, qui lux es et dies a 4
5. Salvum me fac a 6
6. Fratres, sobrii estote a 8
7. Dilexi, quoniam a 8
8. Daran gedenck Jacob und Israel a 5
9. Danck sagen wir alle a 5
Cinquecento
(cd: “Missa Pater noster & other works” – Hyperion CDA68414, 2023)
aanvulling:
Hans-Leo Hassler (1564-1612)
10. Ach Gott, von Himmel sieh darein
Manuel Tomadin, orgel
(cd: “Complete Organ Music” – Brilliant Classics 95331, 2022)
Afbeelding: Albrecht V van Beieren, werkgever van Daser (Wikipedia)
