Zwerven door de Middeleeuwen
za 27 jun 2026 11:00 uur
Het programma van vandaag is gewijd aan muziek die betrekking heeft op de tiende-eeuwse bisschop en martelaar Adalbert van Praag. Sint Adalbert, ook bekend als Adalbert van Praag en Adalbert Slawnikowic, is de patroonheilige van Polen, maar ook van Hongarije, Bohemen en Rusland. Hij werd geboren rond 956 in een Tsjechische adellijke familie. Hij was nog geen dertig jaar oud toen hij bisschop van Praag werd. In deze hoedanigheid stond hij bekend om zijn eenvoudige levensstijl, naastenliefde en soberheid. Hij probeerde de overblijfselen van heidense gewoonten uit te roeien in het leven van de Bohemiërs, maar stuitte op sterk verzet van de adel. Dat veranderde niet toen hij terugkeerde na een periode van vier jaar in Rome, waar hij als kluizenaar leefde. Dit leidde tot een conflict waarbij broers van Adalbert om het leven kwamen. Hij reisde naar Hongarije en vervolgens naar Polen, waar hij werd verwelkomd door Boleslaw I de Dappere. Deze stuurde soldaten met Adalbert mee op zijn reis naar Pruisen, waarvan hij de inwoners tot het christendom wilde bekeren. Daar kwam zijn leven in 997 ten einde toen hij werd gedood terwijl hij heilige eikenbomen omhakte. Kort na zijn dood werd Adalbert heilig verklaard als Sint Adalbert van Praag. Nog lang na zijn dood werden er teksten ter ere van Adalbert geschreven en werden feiten uit zijn leven herdacht. In het programma dat werd samengesteld en opgenomen door het Ensemble Peregrina, wordt hij in verband gebracht met twee personen die een belangrijke rol speelden in zijn leven en carrière. De eerste is al genoemd: Boleslaw I de Dappere, die van 992 tot 1025 hertog van Polen was en van april 1025 tot zijn dood twee maanden later de eerste koning van Polen. Onder zijn heerschappij maakte Polen een opmerkelijke ontwikkeling door, waardoor het een positie verwierf tussen de grote mogendheden van Europa. Hij breidde ook het Poolse grondgebied uit. Hij was een bondgenoot van Otto III, keizer van het Heilige Roomse Rijk van 996 tot 1002, toen deze plotseling overleed. Adalbert was één van Otto's raadgevers toen hij zijn rijk wilde reorganiseren. Alle werken die we gaan horen zijn anoniem. Alle teksten zijn in het Latijn; de uitzondering is het eerste stuk, een Marialied in het Pools. Anoniem (10e t/m 16e eeuw) • 1. Bogurodzica • 2. Alme presul • 3. O preclara Adalberti • 4. Magnus cesar Otto • 5. Annua recolamus • 6. Consurgat in preconia • 7. Hac festa die • 8. Alleluia Beatus es • 9. Salve sidus Polonorum • 10. Alleluia Salve decus Polonie • 11. Fulget in templo legifer • 12. Omnis etas, omnis sexus • Ensemble Peregrina olv. Agnieszka Budzinska-Bennett • (cd: "Sacer Nidus – St. Adalbert, Boleslaw I, the Valiant, and Otto III in Music of the Middle Ages" – Raumklang RK 3106, 2012) • aanvulling: • Anoniem • 13. Adalbertus presul • Agnieszka Budzinska-Bennett, harp. Baptiste Romain, vedel • (cd: zie 1-12) • Afbeelding: standbeeld van St Adalbert in Praag (Wikipedia)
