Zwerven door de Renaissance

Bij het woord madrigaal denk je in eerste instantie aan Italië. In de loop van de 16e eeuw en in de eerste helft van de 17e eeuw werden daar madrigalen in grote hoeveelheden gecomponeerd. Het genre vond ook buiten Italië weerklank, onder andere in Engeland. Al in de jaren 1530 circuleerden er Italiaanse madrigalen in manuscript. Verdere invloed kwam van Alfonso Ferrabosco, die een tijd in dienst was van koningin Elizabeth.
Een teken van de groeiende populariteit van Italiaanse madrigalen was de publicatie van verschillende verzamelingen van dergelijke stukken in Engelse vertalingen. De bekendste daarvan was Musica Transalpina uit 1688. Pas in de jaren 1590 begonnen componisten de vorm te gebruiken voor het schrijven van madrigalen op Engelse teksten. Een van de bekendste verzamelingen Engelse madrigalen werd in 1601 gepubliceerd onder de titel The Triumphes of Oriana. De meest vooraanstaande madrigaalcomponisten waren Thomas Morley, Thomas Weelkes en John Wilbye.
Ze zijn ook vertegenwoordigd in dit programma, dat is gewijd aan een speciale categorie madrigalen: elegieën, die verdriet uitdrukken over de dood van een geliefde. Sommige gaan over David, die de dood van zijn zoon Absalom betreurt (Tomkins, When David heard) of zijn vriend Jonathan (Ramsey, How are the mighty fallen). De dood van Henry, Prince of Wales en troonopvolger, was ook het onderwerp van dergelijke elegieën (Ward, Weep forth your tears; No object dearer). Weelkes’ Noel, Adieu thou Court’s delight is gericht aan de hoveling Henry Noel, die in 1597 stierf. Tomkins componeerde Woe is me ter gelegenheid van de dood van zijn broer John.

Thomas Tomkins (1572-1656)
1. Woe is me

John Wilbye (1574-1638)
2. O wretched man

Robert Ramsey (ca 1600-1650)
3. Sleep, fleshly birth

Thomas Morley (1557/58-1602)
4. O grief ev’n on the bud

Robert Ramsey
5. How are the mighty fallen

John Wilbye
6. Draw on sweet night

John Ward (1590-1638)
7. Come, sable night

Thomas Tomkins
8. When David heard

John Ward
9. If heaven’s just wrath

Orlando Gibbons (1583-1625)
10. Faire is the rose

John Ward
11. Weep forth you tears

Thomas Weelkes (1576-1623)
12. Noel, adieu thou court’s delight

John Ward
13. No object dearer

Giles Farnaby (ca 1560-1640)
14. Witness ye heavens

Ensemble Alerĭon
(cd: “Lachrymarium” – Spektral SRL4-19178, 2020)

aanvulling:
Alfonso Ferrabosco (I) (1543-1588)
15. Pavan a 5
Phantasm
(cd: “Four Temperaments” – AVIE AV2054, 2005)

Afbeelding: Henry, Prince of Wales (1594-1612) (Wikipedia)