Concertzender Live
vr 24 apr 2026 14:00 uur
In deze aflevering opnames van twee concerten, gespeeld in de al oude Magnuskerk in het Drentse plaatsje Anloo. U hoort Gregoriaanse klanken in het zogenaamde Hellums Paasspel door Ensemble Super Librum, en de eeuwenoude klank van het Garrels-orgel door organiste Erica Johnson. manuscript Hellums Paasspel (Catharijneconvent Utrecht) • A) Hellums Paasspel, Gregoriaans en vroege polyfonie voor Pasen – Ensemble Super Librum • Het 'Hellumse Paasspel' is overgeleverd in een, voor Nederland uniek, 12e-eeuws handschrift van een missaal, dat waarschijnlijk in gebruik was in de St. Walfriduskerk van het Groningse Hellum. Het handschrift (zie foto rechts) wordt bewaard in Museum Catharijneconvent te Utrecht, waar het deel uitmaakt van de vaste tentoonstelling. Hellums Paasspel • 01. Voorspel: orgel en carillon • 02. Introitus: Resurrexi, et adhuc tecum sum • 03. Graduale: Vidi aquam egredientem de templo • 04. Alleluia Pascha nostrum • 05. Improvisatie • 06. Alleluia: 3-stemmig organum, Perotinus Magnus 1160-1230 • 07. Victimae paschali laudes: Paassequens, 12e eeuw • 08. Ortorum virentium / Virga Yesse / Victimae paschali laudes: Motet Firenze, ca. 1340 • 09. Virgo: 3-stemmig organum, Montpellier Codex, 13e eeuw • 10. Or piangiamo che piange Maria: klacht van Maria, Cortona, ca. 1290 • 11. Estampie – blokfluit en carillon • 12. Surrexit Christus hodie: 3-stemmig paaslied, Cantuale Martinikerk, Groningen, ca. 1600 • 13. Voorspel: orgel en carillon – improvisatie • 14. Responsorium: Angelus Domini – Antiphonarium uit de Utrechtse Mariakerk, 12e eeuw • 15. Responsorium: Cum transisset sabbatum, Brussel KB, 12e eeuw • 16. Het Hellums Paasspel: Museum Catharijneconvent, Utrecht, 12e eeuw • 17. Te Deum laudamus: Stephanusabdij Oudwijk bij Utrecht, 15e eeuw • Ensemble Super Librum: Maria Bayley, Michal Bitan, Agnieszka Chabowska, Marian van der Heide en Mikae Natsuyama, vrouwenschola. Marian van der Heide, cantrix • Jankees Braaksma, middeleeuws orgel (Winold van der Putten, 1999) en leiding • Tomas Flegr, middeleeuws carillon (reconstructie: Simon Laudy, 2006) • Paul Moonen en Winold van der Putten, calcanten • Ike de Loos, Arnold den Teuling en Lydia Wierda, reconstructie en vertaling • Ben Smit, regie paasspel • Opname: 29 maart 2026, Magnuskerk Anloo • Techniek: Hans Beek • B) Orgelconcert door Erica Johnson • Ook in de Magnuskerk in Anloo staat een fraai historisch orgel dat op 31 mei 2003 te beluisteren was tijdens een concert. De Amerikaanse organiste Erica Johnson speelde werken van componisten die leefden in de tijd van de bouw van het orgel, begin 18e eeuw, zoals Hieronymus en Johann Praetorius, Sweelinck en Buxtehude. Een overzichtje van dit orgel: • In 1716 schonk Anna Geertruyd Ellents, geboren Sicherman, een orgel aan de kerk van Anloo. Jan Radeker en Rudolf Garrels, leerlingen van Arp Schnitger, bouwden het samen. Op 16 oktober 1718 kon het instrument in gebruik worden genomen, maar het was toen nog niet geheel voltooid. Dat was in 1719 wel het geval. Tussen 1944 en 1948 werd het orgel gerestaureerd door de orgelfirma Mense Ruiter. Het orgel had nog altijd een aangehangen pedaal. Het bleek ook dat er drie stemmen waren verdwenen: de Mixtuur en Sexquialter van het Hoofdwerk en de Scherp van het Borstwerk. In 1983 werd besloten het orgel zoveel mogelijk te reconstrueren. Klaas Bolt werd als adviseur aangesteld, in samenwerking met Stef Tuinstra. Het werk werd in 1991 opgedragen aan Henk van Eeken. Voor het maken van de nieuwe pijpen volgde Van Eeken een historisch verantwoord procédé dat ontwikkeld is door de universiteit van Göteborg. Hij goot het orgelmetaal op een zandbed, waardoor het een grotere hardheid verkreeg. Op verzoek van de kerkvoogdij is het orgel na de restauratie uitgebreid met een zelfstandig pedaal met vier stemmen, dat is ontworpen in de stijl van de Noord-Duitse school. Na de voltooide restauratie in 2001 gaven veel organisten concerten in Anloo, zo ook Erica Johnson. Hieronymus Praetorius (1560-1629) • 18. Magnificat Terti toni • Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621) • 19. Toccata in C • 20. Est-ce mars • Johann Praetorius (1634-1705) • 21. Vater unser • Aanvulling: • Dietrich Buxtehude (1637-1707) • 22. Toccata in F • Erica Johnson, Garrels-orgel • Opname: 31 mei 2003, Magnuskerk Anloo • Techniek: Chiel Timmer • Op uitgelichte foto: middeleeuws orgel door Winold van der Putten (bron: nieuwsbrief Super Librum)
