Missa Etcetera
do 3 sep 2026 22:00 uur
Vandaag is dit programma gewijd aan muziek uit de Düben-Sammlung. De zogenaamde Düben-Sammlung, die deel uitmaakt van de bibliotheek van de Universiteit van Uppsala, is één van de belangrijkste bronnen van Duitse muziek uit de 17e eeuw. Een groot aantal vocale en instrumentale werken is alleen bewaard gebleven dankzij de verzamelwoede van Gustav Düben, die in 1648 toetrad tot het Zweedse hoforkest en in 1663 zijn vader Andreas opvolgde als dirigent en organist van de Duitse kerk in Stockholm. Met name voor veel werken van Dieterich Buxtehude is de Düben-collectie de enige bron, aangezien er kennelijk een bijzondere band tussen hen bestond. De verzameling biedt echter meer dan alleen Duitse muziek: ze bevat ook stukken van Italiaanse en Franse meesters, evenals van componisten die aan het Habsburgse hof in Wenen werkten. Dit laat zien dat het muziekleven in Stockholm zeer veelzijdig was en dat Düben een goed gevoel had voor wat het waard was om te bewaren. In dit programma is een aantal sacrale werken uit deze verzameling te horen. Het programma opent met twee gelegenheidswerken. Buxtehudes cantate Klinget für Freuden ihr lärmen Klarinen werd gecomponeerd ter gelegenheid van het huwelijk van koning Karel de Elfde en Ulrike Eleonora van Denemarken in 1680. Zij overleed in 1693 en naar aanleiding daarvan ontstond het anonieme: Ach Swea Trohn ("De troon van Zweden is gehuld in verdriet"). Terwijl in Italië componisten een uitgesproken voorkeur hadden voor hoge stemmen, schreven componisten in het Duitse taalgebied vaak voor lage stemmen. In de Düben-collectie is een groot aantal sacrale concerten en cantates voor bas te vinden. We horen er twee. Jesu dulcis memoria is van de hand van Kaspar Förster, die uit Danzig afkomstig was en in verschillende plaatsen in Europa actief is geweest. Hij was zelf een bas met een stemomvang van drie octaven. Samuel Capricornus was afkomstig uit Bohemen, werkte op verschillende plaatsen in Europa en eindigde hij zijn carrière als kapelmeester in Stuttgart. Zijn Salvum me fac is een voorbeeld van een werk dat Düben bewerkte: in plaats van trombones horen we gamba's in de laagste partijen. Na een anoniem werk voor alt solo (Was betrübst du dich) klinkt Herr, wenn ich nur dich habe voor tenor solo van Johann Martin Radeck, die afkomstig was uit Mühlhausen en het grootste deel van zijn leven in Kopenhagen werkte. Het programma besluit met enkele groter bezette werken. O Domine Jesu Christe van Balthasar Erben is voor vier stemmen en basso continuo. Erben was werkzaam als kapelmeester in Danzig. Tot slot klinkt Der Herr hat seinen Engeln befohlen van Johann Vierdanck, die als violist werkte in onder andere Dresden en Kopenhagen. Dit werk is gecomponeerd voor vier stemmen en een ensemble van strijkers en blazers. Dieterich Buxtehude (ca. 1637-1717) • 1. Klinget für Freuden ihr lärmen Klarinen (BuxWV 119) • anoniem • 2. Ach Swea Trohn • Göteborg Baroque olv. Magnus Kjellson • (cd: "Ach Swea Trohn – Festival Music from the Düben Collection" – Footprint FRCD 053, 2010) • Kaspar Förster (1616-1673) • 3. Jesu dulcis memoria • Samuel Capricornus (1628-1665), arr Gustav Düben (1628-1690) • 4. Salvum me fac • Dominik Wörner, bas. Kirchheimer DübenConsort olv. Jörg-Andreas Bötticher • (cd: "Nunc dimittis – Music from the Düben Collection" – Passacaille PAS1081, 2020) • anoniem • 5. Was betrübst du dich • Johann Martin Radeck (ca 1623-1684) • 6. Herr, wenn ich nur dich habe • Balthasar Erben (1626-1686) • 7. O Domine Jesu Christe • Johann Vierdanck (ca 1605-1646) • 8. Denn er hat seinen Engeln befohlen • Alex Potter, altus (5). Jakob Pilgram, tenor (6). Abendmusiken Basel olv. Jörg-Andreas Bötticher • (cd: "In convertendo – Sacred music from the Düben Collection" – Coviello Classics COV91733, 2017) • aanvulling: • Nicolaus Adam Strungk (1640-1700) • 9. Sonata à 6 • Abendmusiken Basel olv. Jörg-Andreas Bötticher • (cd: zie 5-8) • Afbeelding: Duitse Kerk in Stockholm, waar Gustav Düben kapelmeester was (Wikipedia)
