De kamer van Sjostakovitsj III

Niet alles wat een componist schrijft, valt in standaardgenres als symfonie, sonate, kwartet of liedcyclus. Af en toe maakt een componist iets curieus wat volkomen buiten de lijntjes kleurt – vaak voor een of andere bijzondere gelegenheid. Dat betekent dat je context nodig hebt om dit werk te begrijpen. Helemaal als de tekst in het Russisch is, zoals bij Sjostakovitsj: wat bedoelt ie nou?

Duidelijkheid wordt hier geschapen door Hans van den Boom. En hij heeft wat af te duiden. Zo vonde de componist het in 1966, na een rijke en bewogen carrière, nodig om een voorwoord bij zijn muziek te schrijven – en dat voorwoord op muziek te zetten! Of wat te denken van de Antiformalistische rajok, een politieke cantate die op last van het regime werd gecomponeerd? Hoogst interessant gezien zijn eigen problemen met het regime dat hem van formalisme beschuldigde. Maar onderwijl wordt het werk zelden uitgevoerd! Ook bij een ogenschijnlijk conventioneel werk als de Vijf romances op teksten van Dolmatovski wil je wel wat context hebben: waarom is er bijvoorbeeld een ‘dag der beledigingen’?

Daartegenover staat een eenvoudig vroeg werk als de Suite voor twee piano’s in fis, opus 6. Dat zegt meteen wat het is en in welk hokje het hoort. Ook weleens leuk.