Vier van de vijf late Beethovenkwartetten voerde het Narratio Quartet in 2009 al uit. Vandaag krijgen we het laatste te horen.
We wezen er al eerder op: één laat strijkkwartet van Beethoven op je repertoire hebben is al heel wat, ze alle vijf achter elkaar spelen is fenomenaal. Elk van de vijf stukken is uniek, elk is bijna een soort op zich, elk stuk heeft zijn volstrekt unieke vorm en karakter.
Misschien weet de lezer nog wel dat het vorige concert, opus 131, uit zeven delen bestond. Ondanks die abnormale opbouw eindigde het in een relatief conventionele sonatevorm. Hier, in opus 135, pakt Beethoven die draad verder op. Dit kwartet, het laatste volledige werk dat hij schreef, bestaat ‘gewoon’ uit vier delen in een min of meer conventionele vorm. Het meeste is er nog te doen om de geheimzinnige inleiding op het vierde deel: “Muss es sein? – Es muss sein!” Wist Beethoven dat hij aan zijn allerlaatste werk bezig was? Voelde hij het onvermijdelijke naderen? Of was het gewoon een grap, en hebben generaties na hem dat, in hun tomeloze verering voor Beethoven, veel te serieus genomen? In elk geval laat hij ons in verwarring achter…
We eindigen het concert met de finale van opus 130. Hè? Nou, zoals we bij het derde concert hebben opgemerkt had dat kwartet oorspronkelijk een andere finale. Het publiek vond dat werk te moeilijk; daarom besloot Beethoven dit apart uit te geven als de Große Fuge opus 133. Vervolgens componeerde hij een lichtere, kortere, gemakkelijker finale, waaraan hij begon nadat hij opus 135 klaar had.
De dood zette een kruis over Beethovens verdere carrière. Toch denken muziekwetenschappers dat hij, althans voorlopig, wel klaar was met het genre. Nu zou hij zich weer op andere bezettingen gaan richten. De vijf late strijkkwartetten zijn dus een afgesloten cyclus, met uiterste zorg geslepen tot exact datgene wat de componist voor ogen had. Het Narratio Quartet voltooit hier dezelfde cyclus, als uitvoerende.
