Klankbron 125
Sjamanisme, Genezing en Rituelen in het Amazone gebied
Welkom bij de Klankbron op de Concertzender met een uitzending over sjamanisme, genezing en rituelen in het Amazone gebied.
Trompetvogel
We beginnen met een aantal roepen en klanken van de trompetvogel opgenomen in Frans-Guyana. Wij gaan nu verder met twee klarinetstukken uit Brazilië van de Asurini met een lage klank die ook bij rituelen gespeeld worden.
Het wordt gevolgd door een dans rondom een gesneld hoofd door de Shuar of met een oudere naam de Jivaro uit Ecuador. Dan komt een genezingsritueel van de Otavalo ook uit Ecuador. Het wordt gevolgd door een kort stuk op grote trompetten van de Wayana uit Frans-Guyana. Daarna een danslied van hen en tenslotte als laatste stuk van dit eerste deel van deze klankbron een sjamanistische seance ook van de Wayana.
Sjamanistische Seance
Het tweede deel van deze klankbron is gewijd aan een sjamanistische seance opgenomen in juli 1949 bij de Yaruro in Zuid Venezuela bij de grens met Brazilië en dichtbij de Orinoco rivier. De bandrecorder was in 1949 net in productie gekomen en werd door Henri le Besnerais gebruikt om deze opnamen te maken. Helaas is het niet bekend of het gaat om een Sound Mirror met een papertape. Maar het was geen sinecure om in die tijd met de eerste bandrecorders te werken zeker in een vochtige tropische omgeving maar de opnames zijn relatief goed. U hoort achtereenvolgens twee liederen over de reis van de geest van de sjamaan, dan roepen van hem waarmee hij aangeeft dat de geesten bezit van hem hebben genomen en dan volgt de behandeling van de zieke die beblazen wordt met tabaksrook. Dan het aanroepen van de goden en geesten om te helpen en het behandelen van een tweede zieke. Wij eindigen met een danslied dat ook tijdens de seance werd uitgevoerd.
Het maken van Dopa
Het derde deel van deze klankbron is gewijd aan de inheemse volken van Columbia. Eerst de Cuna volk zij hebben een sjamaan of Kantule en hij speelt op een fluit gemaakt van een bot van de adelaar. Het wordt gevolgd door een drietal stukken die te maken hebben met initiatie riten van meisjes en jongens waarmee zij tot de volwassenen gaan behoren. Dan volgt een sessie waarin Dopa gemaakt wordt door de Cuiva, traditioneel nomaden die langs de grens van Columbia met Venezuela wonen. Hun situatie is zeer slecht. Zij worden bedreigd door vee boeren die hun uit hun woongebied proberen te verdrijven. Dopa wordt gebruikt als hallucinerend middel en is afkomstig van een liaan. Het gebruiken van hallucinerende middelen is niet onbekend bij de inheemse volken van het Amazone gebied maar wel gebonden aan regels en gewoonten. Men weet hoe en waarom het gebruikt kan worden. Het wordt gevolgd door een lied met een fluit en een gewreven schildpad van de Tukano die leven bij de Vaupes rivier wonen bij de grens van Columbia met Brazilië. Als laatste stuk volgt dan nog een bas klarinet stuk, de Anaconda en Toekan dans van de Wayapi uit Frans-Guyana.
De Klankbron wordt samengesteld door Fred Gales. De klankbron is er weer op vrijdag 12 juni om negen uur ‘s avonds. Graag tot dan.
Playlist
01 Call – Grey-winged trumpeter 0’58
LP Wayapi Guyane
SELAF-ORSTOM CETO 792, 1980, B6
recorded by Jean-Michel Beaudet 1977-1979
02 Warape Tule 4’14
Asurini do Xingu
CD Brésil Amérindiens d’Amazonie Asurini et Arara, tr 2
Ocora C 560084, 1995
Recorded by Jean-Pierre Estival 1987, 1989, 1990
03 Musique instrumentale 4’50
Asurini do Trocara
CD Brésil Amérindiens d’Amazonie Asurini et Arara, tr 7
Ocora C 560084, 1995
Recorded by Jean-Pierre Estival 1987, 1989, 1990
04 Danse et chœur autour d’une tête 2’28
coupée, accompagnés de trois flûtes et deux tambours
Jivaro
LP Equateur, Indiens Jivaro, A2
Vogue Contrepoint MC. 20.161
Recorded by Philippe Luzuy
05 Séance de guérison magique (fragments), 4’06
Otavalo
chant solo d’homme accompagné de
LP Equateur, Indiens Jivaro, B4
Vogue Contrepoint MC. 20.161
Recorded by Philippe Luzuy
06 Trompes Titilu et Pehpeu 1’31
CD Musique Instrumentale des Wayana du Litani
Buda Records 92637-2, tr 11
recorded 1990-1992
07 Danse tépiem 1’24
LP Musique Boni Et Wayana De Guyane
Disques Vogue – LVLX – 290, B5
Collection Musée de l’Homme
recorded by Jean Hurault 1957, 1962, 1964
08 Séance de chamanisme 3’39
LP Musique Boni Et Wayana De Guyane
Disques Vogue – LVLX – 290, B9
Collection Musée de l’Homme
recorded by Jean Hurault 1957, 1962, 1964
09 Voyage de l’âme du chaman 2’36
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, A1
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
10 Voyage de l’âme du chaman 3’11
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, A3
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
11 Crise de possession du chaman 1’49
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, A6
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
12 Traitement d’un malade 1’43
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, A7
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
13 Divinités et ancêtres exortent l’assistance 1’28
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, A9
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
14 Traitement d’un second malade 1’51
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, B4
Recorded by Henri le Besnerais at Village 6 in Rio Cayanaparo, Apure, juli 1949
15 Musique de danse au cours d’une 2’24
séance de chamanisme
LP Seance de chamanisme, Chants indien Yaruro de Vénézuéla
Musée de l’Homme MH 54, 1961, B8
Recorded by Henri le Besnerais at Village 25 in Rio Riecito, Apure, juli 1949
16 Eagle bone flute 1’24
LP The Indians of Colombia
Cuna Indians
Lyrichord LLST 7365, A2
Played by a Kantule (healer, shaman)
Recorded by Lars Persson, 1966
17 Initiation rite at puberty 1’26
Cuna Indians
LP The Indians of Colombia
Lyrichord LLST 7365, A3
Recorded by Lars Persson, 1966
Bamboo flutes with mouthpieces made of wing quill, played in pairs
18 Initiation rite 2’04
Cuna Indians
LP The Indians of Colombia
Lyrichord LLST 7365, A5
Recorded by Lars Persson, 1966
19 Initiation rite 2’02
Cuna Indians
LP The Indians of Colombia
Lyrichord LLST 7365, A6
Recorded by Lars Persson, 1966
20 Dopa celebration 6’18
Cuiva Indians
LP The Indians of Colombia
Lyrichord LLST 7365, A10
Recorded by Lars Persson, 1970
At the beginning, the sound of the grinding of the burnt piece of liana [banisteria caapi] into a vision-inducing snuff is being heard
21 Deer dance 0’57
Tukano Indians
LP The Indians of Colombia
Lyrichord LLST 7365, B9
Recorded by Lars Persson, 1966
22 The Anaconda Dance_ The Toucan 5’08
LP Wayapi Guyane
SELAF-ORSTOM CETO 792, 1980, A5
recorded by Jean-Michel Beaudet 1977-1979
