Super Librum: Hildegard von Bingen (1098-1179)

Amper een halve eeuw geleden had bijna niemand van Hildegard von Bingen gehoord. De twaalfde-eeuwse abdis, mystica en componiste was een figuur voor mediëvisten en devote katholieken. Maar rond haar 800e sterfdag raakte haar naam bij het grote publiek overbekend. Sindsdien wordt haar omvangrijke oeuvre wijd en zijd uitgevoerd en op de plaat gezet.

Waarom moest dat zo lang duren? Velen zouden het ongetwijfeld op haar geslacht gooien. Maar ook de soort muziek die ze maakte zal een rol hebben gespeeld. In onze oren, die gewend zijn aan muziek met akkoorden en ritmische begeleiding, klinkt de muziek van Hildegard niet wezenlijk anders dan het Gregoriaans, de veel oudere, anonieme gezangen die tot dan toe in de kerk hadden geklonken. Maar voor een twaalfde-eeuwer was het verschil enorm. Hildegards composities zijn oneindig veel expressiever en hebben soms een omvang van meer dan twee octaven! Anders dan het klassieke gregoriaans is deze muziek duidelijk voor virtuozen bedoeld. Voor virtuoze vrouwen bovendien, want vergeet niet: ook het kloosterleven voor vrouwen was in Hildegards tijd nieuw.

Ensemble Super Librum is duidelijk een kind van zijn tijd. In de Evangelische Kerk van Stapelmoor, net over de grens bij Groningen, voeren ze een selectie van Hildegards composities uit. Antifonen, sequensen en een introïtus, afgewisseld met instrumentale versies van haar werk. En met improvisaties op de vedel, op het middeleeuwse carillon of op Super Librums eigen, verplaatsbare orgel. Instrumenten waar we graag wat meer van willen weten. Daarom heeft onze technicus van dienst interviews met de orgelbouwer en de klokkengieter bijgevoegd.