spinner

Thema

ma 9 dec 2013 20:00 uur

Oorgetuige #65: de tol 3. ‘Alles ter nagedachtenis aan jou…’, onze serie over Russische muziek van de 20ste eeuw, is grotendeels gewijd aan Prokofjevs muziek bij ‘Ivan de Verschrikkelijke’.

Maar eerst zingt Galina Visjnévskaja Zes van de Twaalf Russische volksliederen uit 1944. Zij wordt aan de piano begeleid door haar man Mstislav Rostropóvitsj.

De componist reisde in 1943 naar Alma-Ata in Kazachstan, waar regisseur Sergej Eisenstein tijdens de oorlog verbleef. Hier werkten zij aan de filmmuziek bij het monumentale epos ‘Ivan de Verschrikkelijke’, later bekroond met de Stalinprijs. Eisenstein was diep onder de indruk van Prokofjevs werkwijze: “Hij werkte als een klok. Een klok die noch voor-  noch achterliep. Als een sluipschutter trof hij de punctualiteit in het hart. En dit werkproces werd verder aangescherpt door zijn wisselwerking met de film.” 
U hoort de mezzo-sopranen Ljoedmila Koeznetsova, Viktoria Smolnikova en Elena Kozneva; alt Tatjana Zjeranzje; tenor Vladimir Sytnik; bariton Sergej Toptygin en bassen Aleksandr Tsylinko en Michail Machov en het Russisch Staats Symfonisch Cappellakoor en Orkest met dirigent Valeri Poljanski met Prokofjevs filmmuziek bij ‘Ivan de Verschrikkelijke’ van Sergej Eisenstein. 
Het vervolg van de film uit 1946 was een heel ander lot beschoren in de ogen van de machthebbers. De belangrijkste reden was de wijze waarop in dit deel, met de titel “De samenzwering van de bojaren”,  het staatsterrorisme in beeld kwam. De film zou pas in 1958 in roulatie komen, vijf jaar na de dood van Stalin en tien jaar na Eisensteins overlijden.
Sergej Sergejevitsj Prokofjev (1891-1953).
1. Uit twaalf Russische volksliederen, opus 104 (1944): 1) Witte sneeuw, 2) De droom, 3) De monnik, 4) Bruiloftslied, 5) Katerina, 6) Groen bosje.
Galina Visjnevskaja (Leningrad 25.10.1926-Moskou, 11.10.2012), sopraan. Mstislav Rostropovitsj (Bakoe 27.3.1927-Moskou 27.4.2007), piano.
EMI 0946 3 65008 2 9.
2. Muziek bij de film ‘Ivan de Verschrikkelijke’ (Иван Грозный) van Sergej Eisenstein (Riga 23.1.1898 – Moskou 23.7.1948) voor solisten, koor en orkest, opus 116, deel 1 (1944):1-6) Proloog, 7-9) De kroning, 10-13) Het huwelijk, 14-24) De verovering van Kazan, 25-28) Ivans ziekte, 29-34) De dood van Anastasia, 35-36) De eed van de Opritsjniki.
3. Muziek bij de film ‘Ivan de Verschrikkelijke’ (Иван Грозный) van Sergej Eisenstein voor solisten, koor en orkest, opus 116, deel 2, ‘De samenzwering van de bojaren’(1946): 1) Ouverture, 2-4) Aan het Poolse hof, 5-7) Lamentatie voor de geëxecuteerde bojaren, 8-10) De hete oven, 11-18) Banket van de tsaar en de kathedraal. 
Ljoedmila Koeznetsova, Viktoria Smolnikova en Elena Kozneva, mezzo-sopraan. Tatjana Zjeranzje, alt. Vladimir Sytnik, tenor. Sergej Toptygin, bariton. Aleksandr Tsylinko en Michail Machov, bas. Russisch Staats Symfonische Cappellakoor en Orkest olv. Valeri Poljanski.
Chandos CHAN 10153(2).

Samenstelling: