Klankbron 122 Vocale muziek uit de hooglanden van midden Vietnam
Vandaag het vervolg op de uitzending van de Klankbron van vorige maand die ging over de snaarinstrumenten van het berggebied in midden Vietnam aan de hand van opnames van Vincenzo della Ratta. Deze keer gaat het over vocale muziek uit dezelfde regio aan de hand van opnames van Patrick Kersalé, Vincenzo della Ratta en het duo Torbjörn Samuelsson en Sten Sandahl.
We beginnen met een track van Patrick Kersalé gespeeld door een fluit-ensemble van zes vrouwen die deel uit maken van het Êdê-volk. Het is een imitatie van het geluid van water in een waterval. Het imiteren van natuurlijke en menselijke geluiden is wat deze fluitensembles doen en het wordt uitgevoerd tijdens begrafenissen en op het veld tijdens het begin van het regenseizoen. We gaan verder met nog vijf tracks van de Êdê opgenomen door Patrick Kersalé door een vocaal ensemble van zes vrouwen, waarna een ander fluitlied waarin het fluiten van de wind nagedaan wordt. Daarna een droef afscheidslied uitgevoerd door een fluitensemble van vijf vrouwen met een zangeres. Het wordt gevolgd door een zestallig fluit-ensemble met een imitatie van het klapperen van de vleugels van vogels en de mensen die ze proberen te verjagen van de velden tijdens oogsttijd. Als laatste track van dit deel een gezongen lied met begeleiding van een mondorgel door een vrouwenensemble van zes.
In het tweede deel van deze uitzending hoort u opnames van Vincenzo della Ratta. Het begint met een opname van een kort lied van de Êdê met beleiding op mondorgel. Het wordt gevolgd door een gezongen verhaal van de Jarai. Het is een van de weinige opnamen van een gezongen verhaal, net als de volgende opnames van vocale expressies na het overlijden van iemand. Er komen een aantal treurliederen waarbij de uitvoerenden ook echt huilen. Bij elkaar duurt het zo’n 20 minuten en mocht het te indringend zijn dan kunt u even iets gaan drinken. Maar het is iets wat weinig te horen is hoewel er vele beschrijvingen van bestaan ook uit de oudheid. Het is natuurlijk een verschijnsel waar iedereen eens mee geconfronteerd wordt. Dus u kunt beter blijven luisteren.
Het eerste treurlied wordt gezongen door twee vrouwen bij het graf van hun kind of neef. Want de Jarai hebben daarvoor hetzelfde woord. Zij zingen onafhankelijk van elkaar en elke samenhang tussen beide liederen is toeval. Het wordt gevolgd door een treurlied van de Bahnar, gezongen bij het graf van een moeder en in tegenstelling tot wat normaal is bij dit soort liederen (want een treurlied wordt beschouwd als een persoonlijke individuele uiting) is dit lied wel een samenhangend geheel. Daarna volgt een opname van vocale expressies bij het lijk van een zevenjarig kind in een huis in een Bahnar-dorp. De ruimte waarin het dode kind opgebaard is, is overvol, ook met andere kinderen en iedereen geeft luid uiting aan zijn eigen verdriet. Als laatste track van dit deel is een kort instrumentaal gong-stuk dat gespeeld wordt door vier vrouwen tijdens de opstaantijd voor de mensen van het Raglai-dorp Maty die het land gaan beplanten. Het is een opname van Torbjörn Samuelsson en Sten Sandahl.
In het derde deel hoort u voornamelijk opnamen van Torbjörn Samuelsson en Sten Sandahl. Hoewel, het eerste lied is nog een opname van Vincenzo delle Ratta. Het lied gaat over de Amerikaanse oorlog, zoals de Vietnamoorlog daar bekend is, met begeleiding van een bamboe xylofoon. Het wordt gevolgd door een wiegelied met mondorgelbegeleiding. Dan komt een instrumentaal stuk uitgevoerd door een ensemble van twee mannen en twee vrouwen die tegenover elkaar zitten aan beide kanten van een zestal bamboe buizen waarop zij geluid maken door met komvormige handen te klappen, vlak voor de opening van de buizen. Als laatste lied van dit derde deel een lied over het weven, gezongen door een vrouw en begeleid door twee luiten.
Tot het einde van deze uitzending kunt u nog luisteren naar het zestallig Giẻ-triêng fluit-ensemble met het stuk Hong waarin de mythische vogel Hong uitgebeeld wordt.
De Klankbron wordt samengesteld door Fred Gales.
Afspeellijst
01 êwa êa le ruissellement de l’eau de la – 1’19
cascade
H Blơ̆ Mlô, H Bră Niê, H Đŭm Mlô, H Tôc Mlô, H Wo’t Buôn Yă,
H Wŭn Niê – đĭng tŭt flutes
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr.1
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Trăp Mêwal village
Imitation of the sound of water flowing of a waterfall. The đĭng tŭt is played during funerals at the house around the dead, at the burial place, or during ceremonies when the grave is abandoned and at the fields at the beginning of the rainy season.
02 aê rêi – 3’30
Amĭ H’Doñ, Amĭ Yang (H’ Duêt), Yă H’Nguôn (Amĭ H’Riêp),
Yă H’Phût (Amĭ H’Lin), Yă H’Riu (Amĭ H’Rin), Yă Y-Bok (Amĭ H’ Nư) – voices
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr.15
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Akŏ Dhông village
Depending on the circumstances the text is adapted as a joyous song or a sad song.
03 êwa angĭn êdai le sifflement du vent – 1’16
H Blơ̆ Mlô, H Bră Niê, H Đŭm Mlô, H Tôc Mlô, H Wo’t Buôn Yă,
H Wŭn Niê – đĭng tŭt flutes
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr. 2
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Trăp Mêwal
Imitation of the whistling of the wind.
04 đĭng tŭt hưh hia sangloter – 1’39
Amĭ H’Doñ, Amĭ Yang (H’ Duêt), Yă H’Nguôn (Amĭ H’Riêp),
Yă H’Phût (Amĭ H’Lin), Yă H’Riu (Amĭ H’Rin), Yă Y-Bok (Amĭ H’ Nư) – flutes and one voice
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr.11
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Akŏ Dhông village
Weeping song played at moments of separation as when someone goes faraway.
05 klei tăm čĭm imitation du battement – 1’35
des ailes des oiseaux et des hommes
qui les chassent des récoltes
H Blơ̆ Mlô, H Bră Niê, H Đŭm Mlô, H Tôc Mlô, H Wo’t Buôn Yă,
H Wŭn Niê – đĭng tŭt flutes
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr.5
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Trăp Mêwal
Imitation of the flapping of the wings of the birds and the people who chase them during the harvests.
06 đĭng năm iû klei aê rêi Jouer l’orgue – 5’49
à bouche en chantant le aê rêi
Amĭ H’Doñ, Amĭ Yang (H’ Duêt), Yă H’Nguôn (Amĭ H’Riêp),
Yă H’Phût (Amĭ H’Lin), Yă H’Riu (Amĭ H’Rin), Yă Y-Bok (Amĭ H’ Nư) – voices, mouth organ
CD Vietnam: Anthologie de la musique Êdê
Buda records 92726-2 tr.12
Recorded by Patrick Kersalé, March 1997 or April 1998, at Buôn Akŏ Dhông village.
07 Ede ethnic group – ding năm + voice – 2’27
man – mouth organ – and his wife – voice – from the village of Buon Dôn (Ban Don)
LP Sublime Frequencies SF 129, track 20
Recorded by Vincenzo delle Ratta 2007
Produced by Sublime Frequencies and released September 5, 2025
https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/music-from-the-mountain-people-of-central-vietnam
Ai-ray, a well-known traditional song. In 2007, Vincenzo met an elderly Ede man who told me, in French, that he was a war veteran, as well as a traditional musician. He was therefore permitted to perform with his wife in the village of Buon Dôn (or Ban Don), one of the few places in the Central Highlands open to tourism at the time.
08 Storytelling – Jarai – 5’38
Ksor Sep – voice
Vocal expressions in the central highlands of Vietnam https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/vocal-expressions-in-the-central-highlands-of-vietnam-2
Released on 20-11-2024 on Bandcamp by Vincenzo della Ratta, tr. 8
Recorded by Vincenzo della Ratta in 2019 in Plei Jut, Ia Grai, Gia Lai
Stories, myths, or legends are called akhan or khan by the Jarai. The specific verb ‘hri’, distinct from both speaking and singing, is used exclusively to refer to the narration of the akhan.
A story about a Laotian man who bought expensive gongs in a Jarai village in the area.
09 Duet lament – Jarai – 8’10
Vocal expressions in the central highlands of Vietnam https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/vocal-expressions-in-the-central-highlands-of-vietnam-2
Released on 20-11-2024 on Bandcamp by Vincenzo della Ratta, tr. 12
Recorded by Vincenzo della Ratta in 2019 in Plei Kep Jak, Ia Phí, Chư Păh, Gia Lai.
A long lament uttered by two women at the tomb of their child or nephew, as ‘ană’ means both. The women, who were at the same tomb, were lamenting individually, without coordinating.
10 Choral lament #1 – Jarai – 5:42
Vocal expressions in the central highlands of Vietnam https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/vocal-expressions-in-the-central-highlands-of-vietnam-2
Released on 20-11-2024 on Bandcamp by Vincenzo della Ratta, tr. 13
Recorded Vincenzo della Ratta in 2018 in Plei Rbai, Ia Piar, Phú Thiện, Gia Lai.
This choral lament, performed at the mother’s grave (amĭ) during the tomb abandonment ceremony, culminates in the invocation of both parents (amĭ ama).
Uttering a lament is considered an individual act among the Jarai, and choral laments usually consist of the sum of separate, uncoordinated laments. In this track, we can hear a rare and more cohesive choral lament.
11 Choral lament #2 – Bahnar – 4’06
Vocal expressions in the central highlands of Vietnam https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/vocal-expressions-in-the-central-highlands-of-vietnam-2
Released on 20-11-2024 on Bandcamp by Vincenzo della Ratta, tr. 16
Recorded Vincenzo della Ratta in 2019 in Păng Roh, Al Bá, Chư Sê, Gia Lai.
In this recording, we can hear the deep sorrow and despair left in the community by the death of a 7-year-old child in a Bahnar village. The room where the mourners gathered to watch over the body was crowded, especially with children. The sense of desperation was so intense that all those present repeatedly cried out in pain, without respite.
12 Raglai – Maty village – Atoruwo ratlay – 2’26
CD Music from Vietnam 5 Minorities from the central highland and coast
Caprise CAP 21674, 2003, tr.26
4 women from the village Maty – flat gongs
Recorded by Torbjörn Samuelsson and Sten Sandahl in Dalat or Phang Rang March 2001
The women go around and play early during the planting season when people go to cultivate the land.
13 Rơngao ethnic group – tô tơn + voice – 2’05
LP Sublime Frequencies SF 129, track 26
Recorded by Vincenzo delle Ratta 2007- 2025
Produced by Sublime Frequencies and released September 5, 2025
https://vincenzodellaratta.bandcamp.com/album/music-from-the-mountain-people-of-central-vietnam
A Jarai melody played on the tô tơn bamboo xylophone, accompanied by lyrics in the Rơngao language about the Vietnam War (locally known as the American War).
14 Mạ – Nêhar ếoh – 1’23
CD Music from Vietnam 5 Minorities from the central highland and coast
Caprise CAP 21674, 2003, tr. 28
Musicians, mouthorgan and voice, from the Ang Ka village
Recorded by Torbjörn Samuelsson and Sten Sandahl in Dalat or Phang Rang March 2001
Cradle song with mouth organ.
15 Xó-dăng – Po ro cha ba on k’long put – 3’13
2 Xó-dăng men, 2 Xó-dăng women play on the k’long put, 6 bamboo tubes played by clapping with cupped hands before the open tubes
CD Music from Vietnam 5 Minorities from the central highland and coast
Caprise CAP 21674, 2003, tr. 21
Recorded by Torbjörn Samuelsson and Sten Sandahl in Dalat or Phang Rang March 2001
Tune played at a celebration for a successful harvest.
16 Giẻ-triêng – Đuc Nhay village- Kon dray tan brai – 3’07
Giẻ-triêng musicians from Đuc Nhay village
1 woman singer, 2 play the doong k’bin string instrument (lute)
CD Music from Vietnam 5 Minorities from the central highland and coast
Caprise CAP 21674, 2003, tr. 18
Recorded by Torbjörn Samuelsson and Sten Sandahl in Dalat or Phang Rang March 2001
Song on a woman who weaves.
17 Giẻ-triêng – Đuc Nhay village – Hong – 3’09
6 Giẻ-triêng musicians from the Đuc Nhay village
play long bamboo flutes while dancing. The with one
who has a red cap is the mythical hong bird
CD Music from Vietnam 5 Minorities from the central highland and coast
Caprise CAP 21674, 2003, tr. 16
Recorded by Torbjörn Samuelsson and Sten Sandahl in Dalat or Phang Rang March 2001
Ceremonial song on six flutes performed at a buffalo sacrifice for a good harvest.
