Componisten/uitvoerenden: Andries van Rossem | Pierre de la Rue | Sinta Wullur | Theo Loevendie | Toek Numan | Ton de Leeuw
Omdat het oosten nooit ophoudt het westen te fascineren – en andersom.
Kun je oost en west vermengen? In de keuken wel, in de muziek is dat moeilijker. Europese muziek, Arabische muziek, Indiase muziek en Indonesische muziek hebben allemaal hun eigen, heel verschillende stemmingen, hun eigen toonladders en hun eigen waarden van wat goed en fout is. Maar sommige mensen zijn eigenwijs en proberen toch oosterse invloeden in hun muziek te verwerken – of hun eigen oosterse traditie met westers elan te vernieuwen.
Vandaag horen we twee concerten die, elk op hun eigen manier, die toenadering zoeken. Deze toenadering gaat verder en dieper dan zomaar een exotisch riedeltje in je muziek verwerken. Neem nou Ton de Leeuw. Een invloedrijk componist, maar toch ook een buitenbeetje door zijn eindeloze interesse voor oosterse mystiek. Daar moeten we in het nuchtere Nederland niets van hebben. Hoewel… we lezen (of lazen, maar dat is een ander verhaal) wel allemaal de Bijbel, en die is toch behoorlijk oosters en behoorlijk mystiek. Ton de Leeuw herinnert ons daaraan. Hij schreef rond 1980 een trilogie rond het Hooglied. In drie stukken – één voor koor, één voor orkest en één voor beide – thematiseert hij het aloude liefdesverhaal, dat voor veel gelovigen het hoogtepunt in de Bijbellezing vormt. Door zijn stijl, waarin plaats is voor invloeden uit Arabische, Indiase en Javaanse muziek, worden we eraan herinnerd hoe spannend en exotisch het Oude Testament eigenlijk is.
In ons tweede concert horen we de chromatische gamelan van het Ensemble Multifoon. Het zal niemand verbazen dat Nederland zoiets als een gamelantraditie heeft. Een deel van onze koloniale erfenis, dat helaas wel nooit zo populair zal worden als kroepoek of babi pangang. In deze wereld wordt wel een discussie gevoerd over de koers van de gamelan. Moet alles zoveel mogelijk bij het oude blijven, of moet de gamelan zich vernieuwen en de invloed van het westen ondergaan? Multifoon neemt duidelijk het laatste standpunt in. Hun orkest heeft een complete verzameling instrumenten met weliswaar een Indonesische bouw en klank, maar met een westerse stemming. Zo kunnen ook Nederlandse componisten hun fantasie loslaten op de fraaie gamelanklank.
Speellijst
1. Ton de Leeuw – Car nos vignes sont en fleurs
2. Ton de Leeuw – And they shall reign forever
3. Ton de Leeuw – Invocations
4. Theo Loevendie – Markies Yi
5. Sinta Wullur – Tapestry
6. Pierre de la Rue – Kyrie
7. Andries van Rossem – Rituelen voor gamelan
8. Toek Numan – Berembum
9. Sinta Wullur – Procession music processed
