Klankbron 129 Van Siberië tot Scandinavië
Op vrijdag 11- 9 – 2026 komt de Klankbron met het laatste deel van de serie over de muziek van de mensen bij de Noordpool. De eerdere uitzendingen waren op 12 Juni over de Inuit van Alaska, Canada, Groenland en het uiterste oosten van Siberië. Op 10 Juli was er een uitzending over Oost Siberië en Kamchatka. Op 14 augustus een uitzending over de Nganasan op het Taimyr schiereiland, het noordelijkste stuk land van het Euraziatische continent. Vanavond gaat de Klankbron van Siberië naar Scandinavië waarin u muziek zult horen van vele volkeren die in dit gebied wonen en waarvan het vaak moeilijk is om ze te horen want het past niet in de smaak van de machthebbers en de belangen van de steeds meer gecentraliseerde muziekindustrie en media waardoor u gedwongen wordt om altijd naar dezelfde muziek en reclames te luisteren. Gelukkig niet op de Concertzender waar in programma’s als de klankbron altijd weinig gehoorde of ongehoorde muziek en klanken zijn te horen.
Evenki en de Amoer rivier
Wij beginnen met een lied over een elegante en mooie jongeman gezongen door de Evenkische zangeres Uljana Vasileva. Het is een opname van Alexandra Lavrillier en is verschenen op de CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga. Wij gaan verder met nog drie liederen van deze CD waaronder een sjamanistisch ritueel. Het woord sjamaan is ook afkomstig van hun taal en heeft via het Nederlands internationaal bekendheid verworven. Het wordt gevolgd door een viertal liederen afkomstig uit het gebied van de Amoer rivier van de Nanaj, Oedege en Oeltsj waarin naast de trommel ook een mondharp, 4 hoorns van berkenbast en een zoemschijf gespeeld worden. Ze zijn opgenomen door Henri Lecomte en afkomstig van de CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l’Amour.
Vele volken uit midden Siberië
Dan volgen een drietal liederen van de Ket die een eigen geïsoleerde taal spreken in midden Siberië en genetisch een band hebben met de Noord Amerikaanse inheemse bevolking. Zij spelen een mondharp die gemaakt is van bot samen met een zoemschijf. Verder horen wij een fragment van een aarde sjamaan en zijn ritueel. Dan krijgen we nog zes liederen van de Evenki, Tofalar, Dolgan, Selkup en Nentsi ook uit midden Siberië. Het begint met twee instrumentale stukken op mondharp en een trompetachtige gevolgd door liederen over een aldaar bekend soort tractor, het sjamanisme, kleine hoeven die staan voor kinderen en het lied wordt dan ook begeleid door een ratel van kleine rendierhoeven, de vissers van de Ob rivier en een persoonlijk lied dat we als verschijnsel ook hier tegen komen en daarmee sluiten we dit eerste deel van deze klankbron af.
Het Europese verre noorden
In dit tweede deel van deze klankbron gaan we verder met West Siberië en het Europese verre noorden. Wij beginnen met de Khanty en Mansi die verwant zijn aan de Finnen en Hongaren en zij spelen op een citer. Het wordt gevolgd door een drietal liederen van de Saami van Kola, dat is een deel van Rusland dat grenst aan het noordelijk deel van Noorwegen en Finland. Zij zingen over de mooie Katrina, het lied van grootvader en de meisjes die in het kleine dorp Tuloma rondslenteren. Het zijn allemaal opnames van de Russische etnomusicoloog Igor Bogdanov waarvan we ook al eerder in het eerste deel opnames van hoorden. Het zijn nogal korte opnames zoals voorheen gebruikelijk was en die het gevolg zijn van beperkte middelen. Men kan het vergelijken met de 4 liederen van de Saami in Noorwegen die volgen. Het zijn opnames van de Zwitserse etnomusicoloog Wolfgang Laade en zijn Duitse collega Dieter Christensen en zijn gemaakt in 1955 en uitgebracht op de LP Lappish Joik Songs from Northern Norway. Hun latere opnames zijn bijna nooit meer zo kort. De liederen gaan over een rijke Saami van zo’n 200 jaar geleden die een grote kudde rendieren had, een opstand uit 1852 waarmee de Saami zich verzette tegen de staatskerk van Noorwegen, en over drie mensen uit de tijd van opname.
Daarna hoort u een viertal liederen van het Saami vrouwen trio Angelin Tytöt uit Finland met titels als veelvraat, vuur, voor mijn neef of nicht en sterkte voor jou allemaal met stem en trommels. Wij eindigen met een tweetal Finse instrumentale stukken op citer of kantele. Het eerste stuk heeft te maken met het Finse epos de Kalevala en het wordt dan ook een melodie in Kalevala stijl genoemd. Het tweede stuk heet de kerkklokken van Konevitsa en het is een melodie die de kerkklokken van het Konevitsa klooster in Karelië imiteert. Karelië is het bezette deel van Finland dat Rusland veroverde in de tweede wereldoorlog.
De volgende klankbron is op vrijdag 9 Oktober om negen uur ’s avonds. Graag tot dan.
Playlist
01 A beautifull and elegant young man – u-juju 0’51
Uljana Nikolavna Vasileva – voice
CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga
Buda Records 3015792, tr. 13
series Sibérie 8
recorded by Alexandra Lavrillier at Džilinda, 2000
Evenk
02 As I ride my horse – jangduli 2’07
Oktjabrina Vladimirovna, Svetlana Naumova – voices
CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga
Buda Records 3015792, tr. 14
series Sibérie 8
recorded by Henri Lecomte at Lengra, 1998
Evenk
03 A song to accompany the departure 3’00
of young men to the army – dèvèjdè
Maria Enokhova, Oktjabrina Vladimirovna Naumova – voices
CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga
Buda Records 3015792, tr. 11
series Sibérie 8
recorded by Alexandra Lavrillier at Lengra, 1997
Evenk
04 Shamanic ritual 3’52
Savelij Vasilev and his assistants – voices and drum
CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga
Buda Records 3015792, tr. 21
series Sibérie 8
recorded by Alexandra Lavrillier at Lengra, 1997
Evenk
05 Song about the small aunt 2’01
Nina Pavlovna Gejker – voice, uŋtu drum
CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l’Amour
Buda records 92671-2, track 5
series Sibérie 5
recorded by Henri Lecomte at Acan 26-3-1996
Nanaj
06 Muane jew’s harp solo 1’15
Anna Petrovna Khodžer – mouthharp
CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l’Amour
Buda records 92671-2, track 14
series Sibérie 5
recorded by Henri Lecomte at Dzari 6-4-1996
Nanaj
07 Four kuinki long horns and a ja buzz-disk 1’25
Ensemble of four young maids and a young boy
CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l’Amour
Buda records 92671-2, track 23
series Sibérie 5
recorded by Henri Lecomte at Gvjasugi 16-3-1996
Udēgē
08 Shamanic song with uŋtu drum 3’32
Ekaterina Gavrilovna Obertelina-Eiki – voice, uŋtu drum
CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l’Amour
Buda records 92671-2, track 28
series Sibérie 5
recorded by Henri Lecomte at Bulava 20-3-1996
Ulč
09 Instrumental tune 2’11
I. Tyganov – mergeykoya, buzzer of zoemschijf
M. Irikov – pymyl, bone mouthharp
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b25
compiled by Igor Bogdanov
Ket
10 Pikulya 1’04
tale song
O.Tyganova – voice
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b26
compiled by Igor Bogdanov
Ket
11 Ritual of the Earth Shaman 2’24
Usik – lead voice
T. Korotkikh – assistant voice
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b27
compiled by Igor Bogdanov
Ket
12 Evenki melodies 1’26
Yu. Zolotarev – kordaun metal mouthharp
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b34
compiled by Igor Bogdanov
Evenki
13 Instrumental tune 0’58
V. Saganov – myrgy trumpet or horn
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b30
compiled by Igor Bogdanov
Tofalar
14 Artel tractor 0’35
E. Aksenova – voice, comp, lyrics
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b29
compiled by Igor Bogdanov
Dolgan
15 Shamanic song 0’58
Paes’ – voice
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a22
compiled by Igor Bogdanov
Selkup
16 Little hooves song 0’48
N. Ardeeva – voice, tobakotsya rattles
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a13
compiled by Igor Bogdanov
Nentsy
17 Song of the Ob fishermen 1’12
A. Laptander
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a14
compiled by Igor Bogdanov
Nentsy
18 Ver’ya Nemyang’s song 1’42
L. Nenyang – voice
MC Fly, my reindeer
Igor Bogdanov, 1997, a 17
recording Igor Bogdanov
personal female song
personal male song female singing
Nentsy
19 Dance tune 0’58
L. Tebetev – Nars-Yukh – 7 stringed zither
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a9
compiled by Igor Bogdanov
Khanty
20 Men’s dance 0’33
S. Anyamov – Sangkvaltap, zither
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a6
compiled by Igor Bogdanov
Mansi
21 Hare brook 0’51
G. Saynakhov – Sangkvaltap, zither
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a4
compiled by Igor Bogdanov
Mansi
22 Beautiful Katrin 1’10
P.Konkov – voice
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a1
compiled by Igor Bogdanov
Kola Saami
23 My grandfather’s song 0’51
A. Gerrasimova – voice
LP Music of Northern Lights
Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a3
compiled by Igor Bogdanov
Kola Saami
24 Girls stroll along the small village of Tuloma 0’49
Anisia Gerasimova- voice
MC Fly, my reindeer
Igor Bogdanov, 1997, a 5
recording Igor Bogdanov
Traditional Kola reindeer-breeders’ song
25 Eira Ašlak 0’30
Per Henderak Haetta – voice
LP Lappish Joik Songs from Northern Norway
Ethnic Folkways P 1007, 1956, 7
Recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955
About 200 years old from pre-Christian times about a person who had a large reindeer herd
26 A song for different Lappish communities 0’46
Inga Susanne Haetta – voice
LP Lappish Joik Songs from Northern Norway
Ethnic Folkways P 1007, 1956, 26
recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955
About a revolt from 1852 against the state church, The lyrics only partly remembered
27 Mathis Eira and Anders Goup 1’35
Ašlak Bals – voice
LP Lappish Joik Songs from Northern Norway
Ethnic Folkways P 1007, 1956, 42
recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955
Song about an old dead man and another alive. Two songs without pause
28 Nils Kemi 1’47
Ašlak Bals – voice
LP Lappish Joik Songs from Northern Norway
Ethnic Folkways P 1007, 1956, 54
recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955
About Nils Kemi
29 Geatgi (glutton) 2’57
Angelin Tytöt
Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices
Comp. Ulla Pirttijärvi, lyrics Ursula Länsman
CD Dolla
MIPUCD 102. 1992, tr1
30 Dolla (fire) 3’14
Angelin Tytöt
Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices
Comp. Sara Máret Gaup
CD Dolla
MIPUCD 102. 1992, tr3
31 Vilbeallai (for my cousin) 2’27
Angelin Tytöt
Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices
Comp. Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman
CD Dolla
MIPUCD 102. 1992, tr13
32 Fabmun Didjiidde (Strength to you) 3’37
Angelin Tytöt
Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices
comp Ulla Pirttijärvi
CD Dolla
MIPUCD 102. 1992, tr6
33 Kalevalainen Sävelmä 2’08
Martti Pokela, Eeva-Leena Pokela-Sariola, Matti Kontio – Kantele (zither)
trad.
LP Kantele
Finnlevy SFLP 8578, a2
Finn
34 Konevitsan Kirkonkellot 2’54
Martti Pokela, Eeva-Leena Pokela-Sariola, Matti Kontio – Kantele (zither)
trad. – Karjala
LP Kantele
Finnlevy SFLP 8578, a8
Finn
