De Klankbron
vr 11 sep 2026 21:00 uur
Klankbron 129 Van Siberië tot Scandinavië • Op vrijdag 11- 9 – 2026 komt de Klankbron met het laatste deel van de serie over de muziek van de mensen bij de Noordpool. De eerdere uitzendingen waren op 12 Juni over de Inuit van Alaska, Canada, Groenland en het uiterste oosten van Siberië. Op 10 Juli was er een uitzending over Oost Siberië en Kamchatka. Op 14 augustus een uitzending over de Nganasan op het Taimyr schiereiland, het noordelijkste stuk land van het Euraziatische continent. Vanavond gaat de Klankbron van Siberië naar Scandinavië waarin u muziek zult horen van vele volkeren die in dit gebied wonen en waarvan het vaak moeilijk is om ze te horen want het past niet in de smaak van de machthebbers en de belangen van de steeds meer gecentraliseerde muziekindustrie en media waardoor u gedwongen wordt om altijd naar dezelfde muziek en reclames te luisteren. Gelukkig niet op de Concertzender waar in programma's als de klankbron altijd weinig gehoorde of ongehoorde muziek en klanken zijn te horen. Evenki en de Amoer rivier • Wij beginnen met een lied over een elegante en mooie jongeman gezongen door de Evenkische zangeres Uljana Vasileva. Het is een opname van Alexandra Lavrillier en is verschenen op de CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga. Wij gaan verder met nog drie liederen van deze CD waaronder een sjamanistisch ritueel. Het woord sjamaan is ook afkomstig van hun taal en heeft via het Nederlands internationaal bekendheid verworven. Het wordt gevolgd door een viertal liederen afkomstig uit het gebied van de Amoer rivier van de Nanaj, Oedege en Oeltsj waarin naast de trommel ook een mondharp, 4 hoorns van berkenbast en een zoemschijf gespeeld worden. Ze zijn opgenomen door Henri Lecomte en afkomstig van de CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l'Amour. Vele volken uit midden Siberië • Dan volgen een drietal liederen van de Ket die een eigen geïsoleerde taal spreken in midden Siberië en genetisch een band hebben met de Noord Amerikaanse inheemse bevolking. Zij spelen een mondharp die gemaakt is van bot samen met een zoemschijf. Verder horen wij een fragment van een aarde sjamaan en zijn ritueel. Dan krijgen we nog zes liederen van de Evenki, Tofalar, Dolgan, Selkup en Nentsi ook uit midden Siberië. Het begint met twee instrumentale stukken op mondharp en een trompetachtige gevolgd door liederen over een aldaar bekend soort tractor, het sjamanisme, kleine hoeven die staan voor kinderen en het lied wordt dan ook begeleid door een ratel van kleine rendierhoeven, de vissers van de Ob rivier en een persoonlijk lied dat we als verschijnsel ook hier tegen komen en daarmee sluiten we dit eerste deel van deze klankbron af. Het Europese verre noorden • In dit tweede deel van deze klankbron gaan we verder met West Siberië en het Europese verre noorden. Wij beginnen met de Khanty en Mansi die verwant zijn aan de Finnen en Hongaren en zij spelen op een citer. Het wordt gevolgd door een drietal liederen van de Saami van Kola, dat is een deel van Rusland dat grenst aan het noordelijk deel van Noorwegen en Finland. Zij zingen over de mooie Katrina, het lied van grootvader en de meisjes die in het kleine dorp Tuloma rondslenteren. Het zijn allemaal opnames van de Russische etnomusicoloog Igor Bogdanov waarvan we ook al eerder in het eerste deel opnames van hoorden. Het zijn nogal korte opnames zoals voorheen gebruikelijk was en die het gevolg zijn van beperkte middelen. Men kan het vergelijken met de 4 liederen van de Saami in Noorwegen die volgen. Het zijn opnames van de Zwitserse etnomusicoloog Wolfgang Laade en zijn Duitse collega Dieter Christensen en zijn gemaakt in 1955 en uitgebracht op de LP Lappish Joik Songs from Northern Norway. Hun latere opnames zijn bijna nooit meer zo kort. De liederen gaan over een rijke Saami van zo'n 200 jaar geleden die een grote kudde rendieren had, een opstand uit 1852 waarmee de Saami zich verzette tegen de staatskerk van Noorwegen, en over drie mensen uit de tijd van opname. Daarna hoort u een viertal liederen van het Saami vrouwen trio Angelin Tytöt uit Finland met titels als veelvraat, vuur, voor mijn neef of nicht en sterkte voor jou allemaal met stem en trommels. Wij eindigen met een tweetal Finse instrumentale stukken op citer of kantele. Het eerste stuk heeft te maken met het Finse epos de Kalevala en het wordt dan ook een melodie in Kalevala stijl genoemd. Het tweede stuk heet de kerkklokken van Konevitsa en het is een melodie die de kerkklokken van het Konevitsa klooster in Karelië imiteert. Karelië is het bezette deel van Finland dat Rusland veroverde in de tweede wereldoorlog. De volgende klankbron is op vrijdag 9 Oktober om negen uur 's avonds. Graag tot dan. Playlist • 01 A beautifull and elegant young man – u-juju 0'51 • Uljana Nikolavna Vasileva – voice • CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga • Buda Records 3015792, tr. 13 • series Sibérie 8 • recorded by Alexandra Lavrillier at Dzilinda, 2000 • Evenk • 02 As I ride my horse – jangduli 2'07 • Oktjabrina Vladimirovna, Svetlana Naumova – voices • CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga • Buda Records 3015792, tr. 14 • series Sibérie 8 • recorded by Henri Lecomte at Lengra, 1998 • Evenk • 03 A song to accompany the departure 3'00 • of young men to the army – dèvèjdè • Maria Enokhova, Oktjabrina Vladimirovna Naumova – voices • CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga • Buda Records 3015792, tr. 11 • series Sibérie 8 • recorded by Alexandra Lavrillier at Lengra, 1997 • Evenk • 04 Shamanic ritual 3'52 • Savelij Vasilev and his assistants – voices and drum • CD Évenk Chants rituels des nomads de la Taïga • Buda Records 3015792, tr. 21 • series Sibérie 8 • recorded by Alexandra Lavrillier at Lengra, 1997 • Evenk • 05 Song about the small aunt 2'01 • Nina Pavlovna Gejker – voice, untu drum • CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l'Amour • Buda records 92671-2, track 5 • series Sibérie 5 • recorded by Henri Lecomte at Acan 26-3-1996 • Nanaj • 06 Muane jew's harp solo 1'15 • Anna Petrovna Khodzer – mouthharp • CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l'Amour • Buda records 92671-2, track 14 • series Sibérie 5 • recorded by Henri Lecomte at Dzari 6-4-1996 • Nanaj • 07 Four kuinki long horns and a ja buzz-disk 1'25 • Ensemble of four young maids and a young boy • CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l'Amour • Buda records 92671-2, track 23 • series Sibérie 5 • recorded by Henri Lecomte at Gvjasugi 16-3-1996 • Udege • 08 Shamanic song with untu drum 3'32 • Ekaterina Gavrilovna Obertelina-Eiki – voice, untu drum • CD Chants Chamaniques et Quotidiens du basin de l'Amour • Buda records 92671-2, track 28 • series Sibérie 5 • recorded by Henri Lecomte at Bulava 20-3-1996 • Ulc • 09 Instrumental tune 2'11 • I. Tyganov – mergeykoya, buzzer of zoemschijf • M. Irikov – pymyl, bone mouthharp • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b25 • compiled by Igor Bogdanov • Ket • 10 Pikulya 1'04 • tale song • O.Tyganova – voice • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b26 • compiled by Igor Bogdanov • Ket • 11 Ritual of the Earth Shaman 2'24 • Usik – lead voice • T. Korotkikh – assistant voice • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b27 • compiled by Igor Bogdanov • Ket • 12 Evenki melodies 1'26 • Yu. Zolotarev – kordaun metal mouthharp • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b34 • compiled by Igor Bogdanov • Evenki • 13 Instrumental tune 0'58 • V. Saganov – myrgy trumpet or horn • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b30 • compiled by Igor Bogdanov • Tofalar • 14 Artel tractor 0'35 • E. Aksenova – voice, comp, lyrics • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 b29 • compiled by Igor Bogdanov • Dolgan • 15 Shamanic song 0'58 • Paes' – voice • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a22 • compiled by Igor Bogdanov • Selkup • 16 Little hooves song 0'48 • N. Ardeeva – voice, tobakotsya rattles • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a13 • compiled by Igor Bogdanov • Nentsy • 17 Song of the Ob fishermen 1'12 • A. Laptander • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a14 • compiled by Igor Bogdanov • Nentsy • 18 Ver'ya Nemyang's song 1'42 • L. Nenyang – voice • MC Fly, my reindeer • Igor Bogdanov, 1997, a 17 • recording Igor Bogdanov • personal female song • personal male song female singing • Nentsy • 19 Dance tune 0'58 • L. Tebetev – Nars-Yukh – 7 stringed zither • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a9 • compiled by Igor Bogdanov • Khanty • 20 Men's dance 0'33 • S. Anyamov – Sangkvaltap, zither • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a6 • compiled by Igor Bogdanov • Mansi • 21 Hare brook 0'51 • G. Saynakhov – Sangkvaltap, zither • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a4 • compiled by Igor Bogdanov • Mansi • 22 Beautiful Katrin 1'10 • P.Konkov – voice • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a1 • compiled by Igor Bogdanov • Kola Saami • 23 My grandfather's song 0'51 • A. Gerrasimova – voice • LP Music of Northern Lights • Melodia C90 30129 001, 1990, LP1 a3 • compiled by Igor Bogdanov • Kola Saami • 24 Girls stroll along the small village of Tuloma 0'49 • Anisia Gerasimova- voice • MC Fly, my reindeer • Igor Bogdanov, 1997, a 5 • recording Igor Bogdanov • Traditional Kola reindeer-breeders' song • 25 Eira Ašlak 0'30 • Per Henderak Haetta – voice • LP Lappish Joik Songs from Northern Norway • Ethnic Folkways P 1007, 1956, 7 • Recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955 • About 200 years old from pre-Christian times about a person who had a large reindeer herd • 26 A song for different Lappish communities 0'46 • Inga Susanne Haetta – voice • LP Lappish Joik Songs from Northern Norway • Ethnic Folkways P 1007, 1956, 26 • recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955 • About a revolt from 1852 against the state church, The lyrics only partly remembered • 27 Mathis Eira and Anders Goup 1'35 • Ašlak Bals – voice • LP Lappish Joik Songs from Northern Norway • Ethnic Folkways P 1007, 1956, 42 • recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955 • Song about an old dead man and another alive. Two songs without pause • 28 Nils Kemi 1'47 • Ašlak Bals – voice • LP Lappish Joik Songs from Northern Norway • Ethnic Folkways P 1007, 1956, 54 • recorded by Wolfgang Laade and Dieter Christensen in Finnmark, Norway, 1955 • About Nils Kemi • 29 Geatgi (glutton) 2'57 • Angelin Tytöt • Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices • Comp. Ulla Pirttijärvi, lyrics Ursula Länsman • CD Dolla • MIPUCD 102. 1992, tr1 • 30 Dolla (fire) 3'14 • Angelin Tytöt • Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices • Comp. Sara Máret Gaup • CD Dolla • MIPUCD 102. 1992, tr3 • 31 Vilbeallai (for my cousin) 2'27 • Angelin Tytöt • Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices • Comp. Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman • CD Dolla • MIPUCD 102. 1992, tr13 • 32 Fabmun Didjiidde (Strength to you) 3'37 • Angelin Tytöt • Ulla Pirttijärvi, Ursula Länsman, Tuuni Länsman – drums, voices • comp Ulla Pirttijärvi • CD Dolla • MIPUCD 102. 1992, tr6 • 33 Kalevalainen Sävelmä 2'08 • Martti Pokela, Eeva-Leena Pokela-Sariola, Matti Kontio – Kantele (zither) • trad. LP Kantele • Finnlevy SFLP 8578, a2 • Finn • 34 Konevitsan Kirkonkellot 2'54 • Martti Pokela, Eeva-Leena Pokela-Sariola, Matti Kontio – Kantele (zither) • trad. – Karjala • LP Kantele • Finnlevy SFLP 8578, a8 • Finn
