Dwarsliggers & Buitenbeentjes

In het midden van de jaren veertig verkeert Don Byas op het toppunt van zijn muzikale vermogen: hij beschikt over een fabelachtige techniek, hij kan dezelfde noot op telkens een andere manier tevoorschijn toveren en zijn bedrevenheid om het onderste uit de harmonische kan te halen is ongeëvenaard. Geen wonder dat hij erin slaagt om zich te omringen met de beste muzikanten die op dat moment beschikbaar zijn. Dat geldt zowel voor de hem begeleidende ritmesecties als voor de blazers.

Graag vraag ik aandacht voor met name de drie trompettisten die deel uitmaken van de groepen die in deze uitzending te horen zijn: Hot Lips Page (Dallas, Texas) 1908—NYC, 1954), Charlie Shavers (NYC, 1917—1971) en Frankie Newton (Emory (Virginia), 1906—NYC, 1954).

Ze zijn alle drie veel te vroeg overleden: Charlie Shavers stierf op zijn 53ste, terwijl Hot Lips Page en Frankie Newton de vijftig niet eens gehaald hebben: Hot Lips Page werd op zijn 46ste geveld door een hartaanval, Frankie Newton overleed, 48 jaar oud, aan een maagslijmvlies ontsteking en Charlie Shavers, die keelkanker had, speelde in mei 1971, een paar weken voor zijn overlijden (8 juli 1971), nog in de Half Note in New York.

In dit programma bieden ze ons alle drie knappe staaltjes van hun kunnen: Page is niet alleen een flexibele, beweeglijke trompettist met Armstrong invloeden, maar hij heeft ook een geestige, bluesy stem die hij vaak inzet om ter plekke bedachte, vaak hele spirituele teksten te zingen. Hij is ook een tijd lang stersolist geweest bij de (lelieblanke) big band van de klarinettist Artie Shaw, maar “while with Shaw he suffered from racist reactions to his still uncommon position as an African-American starring in an otherwise white band”, in de woorden van John Chilton.

Wat bij Hot Lips Page misging lukte Charlie Shavers wel: hij heeft als African-American vedette vanaf 1946 elf jaar meegedraaid in de big band van de trombonist Tommy Dorsey. Ook in verschillende edities van Jazz at the Philharmonic bewees hij dat je als hoge noten specialist toch muzikaal kunt zijn. In deze uitzending horen we hoe hij met zijn trompetspel spannende kleurrijke frases uit zijn instrument laat stuiteren. Een soort staccato confetti. Ehh?

Frankie Newton is veel ingetogener dan Page en Shavers, “his solos simmer rather than light flames, with a restful tone and an unusual avoidance of familiar licks’ (Richard Cook). Hij was ook druk in de weer met tal van dempers. Hij heeft deel genomen aan een aantal essentiële sessies van Bessie Smith, Billie Holiday (Strange Fruit!) en Maxine Sullivan. Onder eigen naam heeft hij ook een paar sessies kunnen realiseren: voor Variety, Bluebird, Blue Note en Vocalion. Wat voor zijn carrière echter niet bevorderlijk is geweest: hij werd regelmatig betrapt op het lezen van een boek, hij schreef gedichten, hij schilderde en hij was ook nog lid van de Communistische Partij. Bovendien had hij een drankprobleem. Kortom: de perfecte kandidaat voor een paar uitzendingen in de rubriek Dwarsliggers en Buitenbeentjes.

Speellijst

“Hot Lips” Page’s Swing Seven

Hot Lips Page (trompet, mellofoon, zang), Floyd “Horsecollar”

Williams, George Johnson (altsax), Don Byas (tenorsax), Clyde Hart (piano), John Simmons (bas), Sid Catlett (drums)

#  1.   Dance Of The Tambourine (Oran Page) (3:00)

#   2.   Paging Mr. Page (Oran Page) (2:53)

#   3.   Dance Of The Tambourine (Page) alt. take # 1 (3:00)

#   4.   Dance Of The Tambourine (Page) alt. take # 2  (3:00)

#   5.   Paging Mr. Page (Page) alt. Take (2:53)

Opname: NYC, 14 juni 1944; label: Savoy

Jam Session at Savoy

Charlie Shavers (trompet), Rudy Williams (altsax), Don Byas (tenorsax), Clyde Hart (piano), Slam Stewart (bas), Jack Parker (drums)

#   6.   Savoy Jam Party No. 2 (Don Byas) (3:09)

#   7.   Savoy Jam Party No. 1 (Byas) (2:55)

#   8.   What Do You Want With My Heart (Byas) (2:58)

#   9.   1944 Stomp (Byas) (2:58)

# 10.   Bass C Jam (Byas) (2:51)

# 11.   1944 Stomp (Byas) (breakdown) (2:00)

# 12.   1944 Stomp (Byas) (alternate take) (2:58)

Opname: NYC, 17 augustus 1944; label: Savoy

Charles Mingus Sextet

John LaPorta (altsax), Teo Macero (tenorsax), George Barrow (baritonsax), Mal Waldron (piano), Charles Mingus (bas), Rudy Nichols (drums)

# 13.   Eulogy for Rudy Williams (Charles Mingus) (6:19)

Opname: Hackensack, New Jersey, 31 oktober 1954; label: Savoy

The Hank D’Amico Sextet

Frankie Newton (trompet), Hank D’Amico (klarinet), Don Byas (tenorsax), Dave Rivera (piano), Sid Weiss (bas), Cozy Cole (drums)

# 14.   Hank’s Pranks (David Rivera) (2:45)

# 15.   Juke Box Judy (Hank D’Amico) (2:53)

# 16.   Shy Little Witch From Greenwich (Frank Newton) (2:54)

# 17.   Gone At Dawn (Bill Simon) (2:49)

Opname: NYC, 10 oktober 1944; label: National

Don Byas Quartette

Don Byas (tenorsax), Teddy Brannon (piano),  Frank Skeete (bas), Fred Radcliffe (drums)

# 18.   I Don’t Know Why (Fred Ahlert-Roy Turk) (2:58) (fade-out)

Opname: NYC, 17 mei 1946; label: Savoy

Bron: Classic Don Byas Sessions 1944—1946, 10 c.d. box, Mosaic Records, Stamford, CT (2023)

met uitzondering van # 13: Charles Mingus: The Moods of Mingus; Savoy MG 15050