De Mozarts hebben geen rust in hun gat. Nu gaan ze weer naar Wenen!
Hèhè, na drieënhalf jaar was de familie Mozart weer thuis in Salzburg. Zo kondigden we onze aflevering van vorige week aan. Na reizen door half Europa waren vader en zoon weer aan het hof van de aartsbisschop. Om u te dienen, eminentie. Maar niet voor al te lang, want in Wenen kon Leopold met zijn wonderkinderen veel meer geld verdienen. En, gelukkig voor ons, kon Wolfgang daar nog een hoop opsteken.
Vorige week zagen we dat Mozart zijn eerste twee opera’s in Salzburg schreef. En dat was te merken, want gewone opera’s waren het niet. Wereldlijk theater had in een aartsbisdom nu eenmaal niet de ruimte. Hoe anders was dat in Wenen. Daar waren theaters genoeg, en geldschieters – keizer, edelen, hoge burgerij – in overvloed. Mozart bleef het grootste deel van 1768 in Wenen, en maakte zijn debuut in twee soorten opera.
La finta semplice is Mozarts eerste opera buffa, een Italiaanse komische opera waarin allerlei verliefdheden tot een absurde situatie en een happy end leiden. Mozart zou er jaren later met Le nozze di Figaro flink zijn voordeel mee doen. Leopold had de opdracht binnengehengeld via impressario Giuseppe Afflisio, die een uitvoering voor de keizer zelf zou moeten regelen. Mozart schreef de muziek in minder dan geen tijd bij elkaar. Echter: door allerlei intriges kwam het niet tot een uitvoering. Niet in Wenen. In de lente van 1769 klonk het werk in het aartsbisschoppelijk paleis van het provinciaalse, maar ook veel minder giftige Salzburg.
Bastien und Bastienne is Mozarts eerste Singspiel. Dat is een Duitse opera die als regel gesproken tekst tussen de zangnummers door heeft. Sinds Die Zauberflöte, Mozarts laatste opera, staat dit genre in torenhoog aanzien. Anno 1768 was dat heel anders. Bastien und Bastienne is een eenvoudig liefdesverhaal tussen een herder en een herderin. De opdracht kwam niet van de keizer maar van Franz Anton Mesmer, die later beroemd werd door zijn onzin-experimenten om mensen met magneten te genezen. Noch Wolfgang, noch Leopold, noch iemand anders in die tijd zal dit werk als een grote stap beleefd hebben. Maar de basis voor de grote Duitse opera’s van later is gelegd.
In Wenen schreef Mozart ook kerkmuziek. Aanleiding was de opening van de Weeshuiskerk. De wijding van een kerk werd altijd met feestelijke muziek opgeluisterd. Pauken en trompetten waren vaste klanten in het orkest. Mozarts Missa solemnis in c duurt bijna drie kwartier; we laten hier een fragment horen. De muziek is bepaald niet kinderachtig voor een twaalfjarige. Misschien daarom heeft Köchel zich vergist en dit werk het hoge nummer 139 toebedeeld – een nummer dat suggereert dat Mozart dit werk pas rond zijn zestiende heeft geschreven!
Afspeellijst
1. La finta semplice, KV 51 (fragment)
2. Missa solemnis in c, KV 139 (Waisenhausmesse) (Kyrie, Gloria)
3. Bastien und Bastienne, KV 50 (fragment)
Uitvoerenden
Barbara Hendricks, Siegfried Lorenz, Douglas Johnson, Ann Murray, Eva Lind; Kammerorchester Carl Philipp Emmanuel o.l.v. Peter Schreier Christine Schornsheim (klavecimbel) (1)
Celina Lindsley (sopraan), Gabrielle Schreckenbach (alt), Werner Hollweg (tenor), Walton Grönroos (bariton); RIAS Kamerkoor en Radio Symfonieorkest Berlijn o.l.v. Marcus Creed (2)
Dominik Orieschnig (kinderstem), Georg Nigl (tenor), David Busch (bas); Wiener Symphoniker o.l.v. Uwe Christian Harrer (3)
